Aktiv və pasiv gəlir arasındakı fərqlər: Şəxsi büdcəni necə idarə etməli?
İqtisadiyyat 24 Avqust 2026, 17:29
298
Maliyyə azadlığına çatmaq, sabit şəxsi büdcə formalaşdırmaq üçün aktiv və pasiv gəlir mənbələri arasındakı fərqləri doğru anlamaq, onları balanslı idarə etmək lazımdır. Müasir dövrdə yalnız tək gəlir mənbəyinə arxalanmaq maliyyə risklərini artırır; bu səbəbdən hər iki gəlir növünün xüsusiyyətlərini bilmək büdcə planlamasında həlledici rol oynayır. Düzgün maliyyə strategiyası qurmaq zamanı səmərəli istifadə edərək uzunmüddətli maddi təminat yaratmağa imkan verir.
Citypost.az xəbər verir ki, aktiv gəlir şəxsin birbaşa vaxt, əmək, fiziki resurs sərf edərək qazandığı vəsaiddir. Bura aylıq maaşlı iş, frilans fəaliyyət, göstərilən xidmət müqabilində alınan haqq daxildir. Aktiv gəlirin əsas xüsusiyyəti iş dayandıqda pul axınının da dərhal kəsilməsidir. Pasiv gəlir isə ilkin mərhələdə müəyyən kapital, zaman və ya zəhmət yatırıldıqdan sonra davamlı fiziki iştirak tələb etmədən müntəzam qazanc gətirən sistemdir. Əmlakın icarəyə verilməsi, səhmdar cəmiyyətlərindən alınan dividendlər, faiz gəlirləri, müəllif hüquqları pasiv gəlirə əyani nümunədir.
Şəxsi büdcəni uğurla idarə etmək üçün ilk növbədə bütün gəlir, xərc axınını dəqiqliklə qeydə almaq vacibdir. Qazanılan aktiv gəlir ilk mərhələdə bünövrə rolu oynayır; onun bir hissəsi məcburi xərclərə ayrıldıqdan sonra qalan məbləğ pasiv gəlir mənbələri yaratmağa yönəldilməlidir. "50/30/20" qaydasını tətbiq edərək gəlirin 50 faizini zəruri ehtiyaclara, 30 faizini şəxsi istəklərə, 20 faizini isə yığıma, investisiyaya ayırmaq büdcədə intizam yaradır.
Büdcə idarəçiliyində ən kritik addım aktiv gəlirdən toplanan kapitalı mütəmadi olaraq pasiv gəlir gətirən aktivlərə çevirməkdir. Təhlükəsizlik üçün ən azı 3-6 aylıq xərcləri əhatə edən fövqəladə hallar fondu yaratdıqdan sonra qalan vəsaiti istiqraz, səhm, daşınmaz əmlak kimi sahələrə yatırmaq lazımdır. Bu cür diversifikasiya olunmuş investisiya portfeli maliyyə böhranları zamanı büdcəni qoruyur, pasiv gəlir axınını artıraraq gələcəkdə aktiv iş fəaliyyətindən asılılığı minimuma endirir.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İnvestisiya nədir? – Yeni başlayanlar üçün qızıl və səhmdar bazarı bələdçisi
İnvestisiya gələcəkdə əlavə gəlir əldə etmək, mövcud kapitalla alıcılıq qabiliyyətini inflyasiyadan qorumaq məqsədilə pul vəsaitlərinin müxtəlif maliyyə alətlərinə yönəldilməsidir. Passiv gəlir mənbəyi yaratmaq istəyənlər üçün maliyyə bazarları geniş imkanlar təqdim edir. İnvestisiya dünyasına yeni qədəm qoyan şəxslər üçün xüsusilə qızıl, səhmdar bazarı ən populyar, eyni zamanda fərqli risk profillərinə malik iki ana istiqamət hesab olunur.Citypost.az xəbər verir ki, qızıl əsrlər boyu kapitalları böhranlardan, inflyasiya təzyiqindən qoruyan "təhlükəsiz liman" funksiyasını yerinə yetirir. İqtisadi qeyri-müəyyənlik, siyasi gərginlik, valyuta devalvasiyası dövrlərində qızılın dəyəri adətən sabit qalır, hətta yüksəlir. Yeni başlayan investorlar üçün fiziki külçələr, qızıl sikkələr, yaxud birjada ticarət olunan qızıl fondları (ETF)...
21 Avqust 2026, 14:15
Valyuta mübadiləsində komissiya haqqı olmadan pul köçürmə yolları
Valyuta mübadiləsi apararkən pul köçürmələri zamanı yüksək komissiya haqlarından yayınmaq maliyyə vəsaitlərinə qənaət etməyin vacib şərtlərindən biridir. Ənənəvi banklararası köçürmələr, nağd valyutadəyişmə əməliyyatları adətən gizli məzənnə fərqləri, yüksək xidmət haqqı xərcləri ilə müşayiət olunur. Müasir rəqəmsal maliyyə alətlərindən, tətbiqlərdən istifadə etməklə valyuta mübadiləsini komissiyasız, yaxud minimal xərclə həyata keçirmək mümkündür.Citypost.az xəbər verir ki, itkisiz köçürmənin ən effektiv yollarından biri multivalyutalı rəqəmsal bank kartlarından, neobank platformalarından istifadə etməkdir. Bu platformalar istifadəçilərə eyni hesab daxilində müxtəlif valyuta hesabları açmaq, məzənnə mübadiləsini bilavasitə daxili bazar qiymətlərinə dürüst uyğun şəkildə həyata keçirmək imkanı verir. İki fərqli valyuta hesabı arasında edilən daxili transferlər zamanı əlavə...
21 Avqust 2026, 11:23
Kredit götürərkən FİFD niyə vacibdir?
Banklardan kredit götürərkən müştərilərin diqqət yetirməli olduğu ən kritik məqamlardan biri FİFD, yəni faktiki illik faiz dərəcəsidir. Bir çox hallarda borc alan şəxslər yalnız müqavilədə göstərilən nominal faiz dərəcəsinə baxaraq yanlış qərar verirlər. Lakin nominal faiz kreditin real dəyərini tam əks etdirmir, çünki borcun üzərinə müxtəlif əlavə xərclər daxil edilir. FİFD göstəricisi isə kreditin müştəriyə tam olaraq neçəyə başa gələcəyini dürüst, şəffaf şəkildə ortaya qoyur.Citypost.az xəbər verir ki, faktiki illik faiz dərəcəsinin vacib olmasının əsas səbəbi onun tərkibinə kreditlə bağlı bütün məcburi ödənişlərin daxil edilməsidir. Bura komissiya haqları, nağdlaşdırma rüsumları, sığorta ödənişləri, hesabın açılması, kargüzarlıq xərcləri daxildir. Nominal faizi aşağı...
21 Avqust 2026, 09:20
SWOT təhlili nədir və biznes strategiyasında necə tətbiq olunur?
SWOT təhlili müəssisənin, layihənin, xüsusi biznes ideyasının mövcud vəziyyətini, gələcək potensialını qiymətləndirmək üçün istifadə olunan strateji planlaşdırma alətidir. Bu metodologiya təşkilatın daxili imkanlarını, xarici mühit faktorlarını dörd əsas kateqoriya üzrə sistemləşdirir. Şirkətin güclü tərəfləri (Strengths), zəif tərəfləri (Weaknesses), qarşıda duran imkanlar (Opportunities), gözlənilən təhlükələr (Threats) vahid matrisdə təhlil edilərək biznesin real mənzərəsi ortaya qoyulur. Strategiyanın düzgün qurulması, resursların səmərəli bölüşdürülməsi üçün bu analiz metodikası həlledici rol oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, təhlil prosesinin daxili amillər hissəsində şirkətin nəzarət edə bildiyi üstünlüklər, çatışmazlıqlar araşdırılır. Güclü tərəflərə brendin tanınması, təcrübəli komanda, unikal texnologiya, yüksək maliyyə resursları daxildir. Zəif tərəflər sırasına isə zəif marketinq,...
20 Avqust 2026, 16:17
Niyə bəzi ölkələrdə inflyasiya mənfi olur?
Deflyasiya ölkə iqtisadiyyatında mal, xidmətlərin ümumi qiymət səviyyəsinin davamlı şəkildə düşməsi, pulun alıcılıq qabiliyyətinin artması prosesidir. İlk baxışdan qiymətlərin ucuzlaşması istehlakçılar üçün sevindirici görünə bilsə də, deflyasiya mənfi inflyasiya göstəricisi kimi iqtisadi artıma böyük təhlükə yaradan ciddi böhran əlamətidir. Bu təzahür adətən bazarda tələbatın kəskin azalması, pul təklifinin daralması, istehsal olunan məhsullara alıcı tapılmaması nəticəsində meydana gəlir.Citypost.az xəbər verir ki, bəzi ölkələrdə inflyasiyanın mənfiyə düşməsinin başlıca səbəbi istehlakçıların, biznes subyektlərinin gələcəyə olan inamsızlığı, xərcləmələri təxirə salmasıdır. Qiymətlərin daha da düşəcəyini gözləyən əhali alış-verişi təxirə salır, pulunu toplamağa üstünlük verir. Tələbatın çökməsi şirkətləri məhsul qiymətlərini endirməyə, xərcləri azaltmaq üçün işçiləri ixtisar...
19 Avqust 2026, 15:12
Startap yaratmaq istəyənlərin investisiya tapmaq üçün atacağı ilk 3 addım
Startap yaratmaq, yenilikçi ideyanı uğurlu biznes modelinə çevirmək istəyənlər üçün ilkin kapitalın, investisiyanın cəlb edilməsi ən mühüm mərhələlərdən biridir. İdeyanın kağız üzərində qalmaması, bazara sürətli çıxışın təmin olunması üçün investorların diqqətini çəkmək, onların inamını qazanmaq tələb olunur. Bu prosesdə addımları doğru sıralamaq resursların səmərəli istifadəsini təmin edir, investor qarşısında layihənin dəyərini dəfələrlə artırır.Citypost.az xəbər verir ki, atılacaq ilk vacib addım ideyanı prototipə çevirmək, minimum xəyalpərəst məhsul (MVP) hazırlayaraq bazarda ilkin sınaqdan keçirməkdir. İnvestorlar yalnız mücərrəd ideyalara deyil, işlək mexanizmə, real istifadəçi rəylərinə, ilkin satış nəticələrinə pul yatırmağa üstünlük verirlər. Məhsulun bazar tələbatına cavab verdiyini, hədəf auditoriyanın real problemini həll etdiyini...
19 Avqust 2026, 11:33
