Resessiya nədir və ölkə iqtisadiyyatına necə təsir edir?
İqtisadiyyat 24 Avqust 2026, 22:39
359
Resessiya ölkə iqtisadiyyatının ümumi daxili məhsulunun (ÜDM) ardıcıl olaraq ən azı iki rüb (altı ay) ərzində azalması, iqtisadi fəallığın kəskin zəifləməsi mərhələsidir. Bu proses istehsalın aşağı düşməsi, ticarət həcminin kiçilməsi, istehlak xərclərinin azalması ilə xarakterizə olunur. İqtisadi tənəzzül adlandırılan bu hal mütəmadi təkrarlanan iqtisadi dövrələrin təbii hissəsi sayılsa da, dövlətlər, biznes sektoru, vətəndaşlar üçün ciddi sınaqlar yaradır.
Citypost.az xəbər verir ki, iqtisadiyyat resessiya mərhələsinə qədəm qoyduqda bunun ilk ağır təsirləri əmək bazarında özünü göstərir. Şirkətlər gəlirlərinin azalması səbəbindən xərcləri ixtisar etməyə, işçi qüvvəsini azaltmağa, yeni vakansiyaları dondurmağa məcbur olurlar. İşsizlik səviyyəsinin yüksəlməsi əhalinin alıcılıq qabiliyyətini aşağı salır, bu da bazarda mallara, xidmətlərə olan tələbatı daha da daraldır. İstehlakçıların ehtiyatlı davranaraq xərcləmələri məhdudlaşdırması iqtisadi kiçilməni dərinləşdirir.
Resessiya dövründə bank-maliyyə sektoru da böyük təzyiqlərlə üzləşir. Kredit götürmək çətinləşir, faiz dərəcələrində dəyişikliklər baş verir, borcların geri qaytarılmaması riski artır. İnvestorlar qeyri-müəyyənlik mühitində riskli layihələrə kapital qoymaqdan çəkinirlər, bu da yeni müəssisələrin açılmasını, mövcud bizneslərin genişlənməsini ləngidir. Dövlət büdcəsinin vergi daxilolmaları azaldığı üçün sosial layihələrin, infrastruktur proqramlarının maliyyələşdirilməsi mürəkkəbləşir.
Mərkəzi banklar, hökumətlər resessiyadan çıxmaq üçün monetar, fiskal siyasət alətlərini işə salırlar. Uçot dərəcələrinin endirilməsi, vergi güzəştlərinin tətbiqi, sahibkarlığa güzəştli kreditlərin verilməsi marketdə pul dövriyyəsini canlandırmağa yönəldilir. Düzgün idarə olunan anti-böhran strategiyaları iqtisadiyyatın yenidən artım fazasına keçməsini təmin edir, resessiyanın fəsadlarını minimuma endirir.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Aktiv və pasiv gəlir arasındakı fərqlər: Şəxsi büdcəni necə idarə etməli?
Maliyyə azadlığına çatmaq, sabit şəxsi büdcə formalaşdırmaq üçün aktiv və pasiv gəlir mənbələri arasındakı fərqləri doğru anlamaq, onları balanslı idarə etmək lazımdır. Müasir dövrdə yalnız tək gəlir mənbəyinə arxalanmaq maliyyə risklərini artırır; bu səbəbdən hər iki gəlir növünün xüsusiyyətlərini bilmək büdcə planlamasında həlledici rol oynayır. Düzgün maliyyə strategiyası qurmaq zamanı səmərəli istifadə edərək uzunmüddətli maddi təminat yaratmağa imkan verir.Citypost.az xəbər verir ki, aktiv gəlir şəxsin birbaşa vaxt, əmək, fiziki resurs sərf edərək qazandığı vəsaiddir. Bura aylıq maaşlı iş, frilans fəaliyyət, göstərilən xidmət müqabilində alınan haqq daxildir. Aktiv gəlirin əsas xüsusiyyəti iş dayandıqda pul axınının da dərhal kəsilməsidir. Pasiv gəlir isə...
24 Avqust 2026, 17:29
İnvestisiya nədir? – Yeni başlayanlar üçün qızıl və səhmdar bazarı bələdçisi
İnvestisiya gələcəkdə əlavə gəlir əldə etmək, mövcud kapitalla alıcılıq qabiliyyətini inflyasiyadan qorumaq məqsədilə pul vəsaitlərinin müxtəlif maliyyə alətlərinə yönəldilməsidir. Passiv gəlir mənbəyi yaratmaq istəyənlər üçün maliyyə bazarları geniş imkanlar təqdim edir. İnvestisiya dünyasına yeni qədəm qoyan şəxslər üçün xüsusilə qızıl, səhmdar bazarı ən populyar, eyni zamanda fərqli risk profillərinə malik iki ana istiqamət hesab olunur.Citypost.az xəbər verir ki, qızıl əsrlər boyu kapitalları böhranlardan, inflyasiya təzyiqindən qoruyan "təhlükəsiz liman" funksiyasını yerinə yetirir. İqtisadi qeyri-müəyyənlik, siyasi gərginlik, valyuta devalvasiyası dövrlərində qızılın dəyəri adətən sabit qalır, hətta yüksəlir. Yeni başlayan investorlar üçün fiziki külçələr, qızıl sikkələr, yaxud birjada ticarət olunan qızıl fondları (ETF)...
21 Avqust 2026, 14:15
Valyuta mübadiləsində komissiya haqqı olmadan pul köçürmə yolları
Valyuta mübadiləsi apararkən pul köçürmələri zamanı yüksək komissiya haqlarından yayınmaq maliyyə vəsaitlərinə qənaət etməyin vacib şərtlərindən biridir. Ənənəvi banklararası köçürmələr, nağd valyutadəyişmə əməliyyatları adətən gizli məzənnə fərqləri, yüksək xidmət haqqı xərcləri ilə müşayiət olunur. Müasir rəqəmsal maliyyə alətlərindən, tətbiqlərdən istifadə etməklə valyuta mübadiləsini komissiyasız, yaxud minimal xərclə həyata keçirmək mümkündür.Citypost.az xəbər verir ki, itkisiz köçürmənin ən effektiv yollarından biri multivalyutalı rəqəmsal bank kartlarından, neobank platformalarından istifadə etməkdir. Bu platformalar istifadəçilərə eyni hesab daxilində müxtəlif valyuta hesabları açmaq, məzənnə mübadiləsini bilavasitə daxili bazar qiymətlərinə dürüst uyğun şəkildə həyata keçirmək imkanı verir. İki fərqli valyuta hesabı arasında edilən daxili transferlər zamanı əlavə...
21 Avqust 2026, 11:23
Kredit götürərkən FİFD niyə vacibdir?
Banklardan kredit götürərkən müştərilərin diqqət yetirməli olduğu ən kritik məqamlardan biri FİFD, yəni faktiki illik faiz dərəcəsidir. Bir çox hallarda borc alan şəxslər yalnız müqavilədə göstərilən nominal faiz dərəcəsinə baxaraq yanlış qərar verirlər. Lakin nominal faiz kreditin real dəyərini tam əks etdirmir, çünki borcun üzərinə müxtəlif əlavə xərclər daxil edilir. FİFD göstəricisi isə kreditin müştəriyə tam olaraq neçəyə başa gələcəyini dürüst, şəffaf şəkildə ortaya qoyur.Citypost.az xəbər verir ki, faktiki illik faiz dərəcəsinin vacib olmasının əsas səbəbi onun tərkibinə kreditlə bağlı bütün məcburi ödənişlərin daxil edilməsidir. Bura komissiya haqları, nağdlaşdırma rüsumları, sığorta ödənişləri, hesabın açılması, kargüzarlıq xərcləri daxildir. Nominal faizi aşağı...
21 Avqust 2026, 09:20
SWOT təhlili nədir və biznes strategiyasında necə tətbiq olunur?
SWOT təhlili müəssisənin, layihənin, xüsusi biznes ideyasının mövcud vəziyyətini, gələcək potensialını qiymətləndirmək üçün istifadə olunan strateji planlaşdırma alətidir. Bu metodologiya təşkilatın daxili imkanlarını, xarici mühit faktorlarını dörd əsas kateqoriya üzrə sistemləşdirir. Şirkətin güclü tərəfləri (Strengths), zəif tərəfləri (Weaknesses), qarşıda duran imkanlar (Opportunities), gözlənilən təhlükələr (Threats) vahid matrisdə təhlil edilərək biznesin real mənzərəsi ortaya qoyulur. Strategiyanın düzgün qurulması, resursların səmərəli bölüşdürülməsi üçün bu analiz metodikası həlledici rol oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, təhlil prosesinin daxili amillər hissəsində şirkətin nəzarət edə bildiyi üstünlüklər, çatışmazlıqlar araşdırılır. Güclü tərəflərə brendin tanınması, təcrübəli komanda, unikal texnologiya, yüksək maliyyə resursları daxildir. Zəif tərəflər sırasına isə zəif marketinq,...
20 Avqust 2026, 16:17
Niyə bəzi ölkələrdə inflyasiya mənfi olur?
Deflyasiya ölkə iqtisadiyyatında mal, xidmətlərin ümumi qiymət səviyyəsinin davamlı şəkildə düşməsi, pulun alıcılıq qabiliyyətinin artması prosesidir. İlk baxışdan qiymətlərin ucuzlaşması istehlakçılar üçün sevindirici görünə bilsə də, deflyasiya mənfi inflyasiya göstəricisi kimi iqtisadi artıma böyük təhlükə yaradan ciddi böhran əlamətidir. Bu təzahür adətən bazarda tələbatın kəskin azalması, pul təklifinin daralması, istehsal olunan məhsullara alıcı tapılmaması nəticəsində meydana gəlir.Citypost.az xəbər verir ki, bəzi ölkələrdə inflyasiyanın mənfiyə düşməsinin başlıca səbəbi istehlakçıların, biznes subyektlərinin gələcəyə olan inamsızlığı, xərcləmələri təxirə salmasıdır. Qiymətlərin daha da düşəcəyini gözləyən əhali alış-verişi təxirə salır, pulunu toplamağa üstünlük verir. Tələbatın çökməsi şirkətləri məhsul qiymətlərini endirməyə, xərcləri azaltmaq üçün işçiləri ixtisar...
19 Avqust 2026, 15:12
