Anbar idarəetməsində FIFO və LIFO metodları arasındakı fərq
İqtisadiyyat 25 Avqust 2026, 20:07
420
Anbar idarəetməsində və logistikada ehtiyatların düzgün hərəkətini təmin etmək, maliyyə uçotunu dəqiq aparmaq üçün müxtəlif metodlardan istifadə olunur. Bu sahədə ən geniş yayılmış iki əsas yanaşma FIFO (First In, First Out – İlk girən, ilk çıxar) və LIFO (Last In, First Out – Son girən, ilk çıxar) metodlarıdır. Hər iki sistem anbara daxil olan malların hansı ardıcıllıqla satışa, yaxud istehsala yönəldiləcəyini müəyyən edir, şirkətlərin gəlirliliyinə, ehtiyatların saxlanma xərclərinə birbaşa təsir göstərir.
Citypost.az xəbər verir ki, FIFO metodu anbara ilk daxil olan məhsulun ilk növbədə anbardan çıxarılması prinsipinə dayanır. Bu yanaşma xüsusilə son istifadə tarixi olan qida, dərman, kosmetika kimi tez xarab olan malların, eləcə də dəbdən düşmə riski yüksək geyim, elektronika məhsullarının idarə olunmasında əvəzsizdir. FIFO-nun tətbiqi köhnə ehtiyatların anbarda qalıb sıradan çıxmasının qarşısını alır, itkiləri minimuma endirir. İnflyasiya dövründə bu metodla işləyən şirkətlər maliyyə hesabatlarında daha yüksək xalis mənfəət nümayiş etdirirlər, çünki satılan malın maya dəyəri daha əvvəlki, ucuz qiymətlərlə hesablanır.
LIFO metodu isə tam əksinə, anbara ən son daxil olan məhsulun ilk növbədə satışa göndərilməsi qaydası ilə işləyir. Bu sistem saxlanma müddəti məhdud olmayan, keyfiyyətini uzun müddət qoruyan xammal, tikinti materialları, kömür, qum kimi kütləvi malların uçotunda istifadə olunur. İnflyasiya şəraitində LIFO metodu son zamanlar daha baha qiymətə alınan malları satış maliyyəsinə daxil etdiyi üçün satılan malın maya dəyərini yüksək göstərir. Bu hal şirkətin kağız üzərindəki mənfəətini aşağı salır, nəticədə ödəniləcək mənfəət vergisini azaltmağa imkan yaradır.
Hər iki metodun özünəməxsus üstünlükləri, riskləri mövcuddur. Beynəlxalq Maliyyə Hesabatı Standartları (IFRS) maliyyə şəffaflığını təmin etmək üçün LIFO metodunun istifadəsini qadağan etsə də, bəzi ölkələrin yerli vergi qanunvericiliyində bu sistemə hələ də icazə verilir. Şirkətlər öz məhsul növünü, saxlama şəraitini, biznes modelini analiz edərək optimal anbar metodunu seçir, ehtiyatların hərəkətini effektiv şəkildə nizamlayırlar.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Resessiya nədir və ölkə iqtisadiyyatına necə təsir edir?
Resessiya ölkə iqtisadiyyatının ümumi daxili məhsulunun (ÜDM) ardıcıl olaraq ən azı iki rüb (altı ay) ərzində azalması, iqtisadi fəallığın kəskin zəifləməsi mərhələsidir. Bu proses istehsalın aşağı düşməsi, ticarət həcminin kiçilməsi, istehlak xərclərinin azalması ilə xarakterizə olunur. İqtisadi tənəzzül adlandırılan bu hal mütəmadi təkrarlanan iqtisadi dövrələrin təbii hissəsi sayılsa da, dövlətlər, biznes sektoru, vətəndaşlar üçün ciddi sınaqlar yaradır.Citypost.az xəbər verir ki, iqtisadiyyat resessiya mərhələsinə qədəm qoyduqda bunun ilk ağır təsirləri əmək bazarında özünü göstərir. Şirkətlər gəlirlərinin azalması səbəbindən xərcləri ixtisar etməyə, işçi qüvvəsini azaltmağa, yeni vakansiyaları dondurmağa məcbur olurlar. İşsizlik səviyyəsinin yüksəlməsi əhalinin alıcılıq qabiliyyətini aşağı salır, bu da bazarda mallara,...
24 Avqust 2026, 22:39
Aktiv və pasiv gəlir arasındakı fərqlər: Şəxsi büdcəni necə idarə etməli?
Maliyyə azadlığına çatmaq, sabit şəxsi büdcə formalaşdırmaq üçün aktiv və pasiv gəlir mənbələri arasındakı fərqləri doğru anlamaq, onları balanslı idarə etmək lazımdır. Müasir dövrdə yalnız tək gəlir mənbəyinə arxalanmaq maliyyə risklərini artırır; bu səbəbdən hər iki gəlir növünün xüsusiyyətlərini bilmək büdcə planlamasında həlledici rol oynayır. Düzgün maliyyə strategiyası qurmaq zamanı səmərəli istifadə edərək uzunmüddətli maddi təminat yaratmağa imkan verir.Citypost.az xəbər verir ki, aktiv gəlir şəxsin birbaşa vaxt, əmək, fiziki resurs sərf edərək qazandığı vəsaiddir. Bura aylıq maaşlı iş, frilans fəaliyyət, göstərilən xidmət müqabilində alınan haqq daxildir. Aktiv gəlirin əsas xüsusiyyəti iş dayandıqda pul axınının da dərhal kəsilməsidir. Pasiv gəlir isə...
24 Avqust 2026, 17:29
İnvestisiya nədir? – Yeni başlayanlar üçün qızıl və səhmdar bazarı bələdçisi
İnvestisiya gələcəkdə əlavə gəlir əldə etmək, mövcud kapitalla alıcılıq qabiliyyətini inflyasiyadan qorumaq məqsədilə pul vəsaitlərinin müxtəlif maliyyə alətlərinə yönəldilməsidir. Passiv gəlir mənbəyi yaratmaq istəyənlər üçün maliyyə bazarları geniş imkanlar təqdim edir. İnvestisiya dünyasına yeni qədəm qoyan şəxslər üçün xüsusilə qızıl, səhmdar bazarı ən populyar, eyni zamanda fərqli risk profillərinə malik iki ana istiqamət hesab olunur.Citypost.az xəbər verir ki, qızıl əsrlər boyu kapitalları böhranlardan, inflyasiya təzyiqindən qoruyan "təhlükəsiz liman" funksiyasını yerinə yetirir. İqtisadi qeyri-müəyyənlik, siyasi gərginlik, valyuta devalvasiyası dövrlərində qızılın dəyəri adətən sabit qalır, hətta yüksəlir. Yeni başlayan investorlar üçün fiziki külçələr, qızıl sikkələr, yaxud birjada ticarət olunan qızıl fondları (ETF)...
21 Avqust 2026, 14:15
Valyuta mübadiləsində komissiya haqqı olmadan pul köçürmə yolları
Valyuta mübadiləsi apararkən pul köçürmələri zamanı yüksək komissiya haqlarından yayınmaq maliyyə vəsaitlərinə qənaət etməyin vacib şərtlərindən biridir. Ənənəvi banklararası köçürmələr, nağd valyutadəyişmə əməliyyatları adətən gizli məzənnə fərqləri, yüksək xidmət haqqı xərcləri ilə müşayiət olunur. Müasir rəqəmsal maliyyə alətlərindən, tətbiqlərdən istifadə etməklə valyuta mübadiləsini komissiyasız, yaxud minimal xərclə həyata keçirmək mümkündür.Citypost.az xəbər verir ki, itkisiz köçürmənin ən effektiv yollarından biri multivalyutalı rəqəmsal bank kartlarından, neobank platformalarından istifadə etməkdir. Bu platformalar istifadəçilərə eyni hesab daxilində müxtəlif valyuta hesabları açmaq, məzənnə mübadiləsini bilavasitə daxili bazar qiymətlərinə dürüst uyğun şəkildə həyata keçirmək imkanı verir. İki fərqli valyuta hesabı arasında edilən daxili transferlər zamanı əlavə...
21 Avqust 2026, 11:23
Kredit götürərkən FİFD niyə vacibdir?
Banklardan kredit götürərkən müştərilərin diqqət yetirməli olduğu ən kritik məqamlardan biri FİFD, yəni faktiki illik faiz dərəcəsidir. Bir çox hallarda borc alan şəxslər yalnız müqavilədə göstərilən nominal faiz dərəcəsinə baxaraq yanlış qərar verirlər. Lakin nominal faiz kreditin real dəyərini tam əks etdirmir, çünki borcun üzərinə müxtəlif əlavə xərclər daxil edilir. FİFD göstəricisi isə kreditin müştəriyə tam olaraq neçəyə başa gələcəyini dürüst, şəffaf şəkildə ortaya qoyur.Citypost.az xəbər verir ki, faktiki illik faiz dərəcəsinin vacib olmasının əsas səbəbi onun tərkibinə kreditlə bağlı bütün məcburi ödənişlərin daxil edilməsidir. Bura komissiya haqları, nağdlaşdırma rüsumları, sığorta ödənişləri, hesabın açılması, kargüzarlıq xərcləri daxildir. Nominal faizi aşağı...
21 Avqust 2026, 09:20
SWOT təhlili nədir və biznes strategiyasında necə tətbiq olunur?
SWOT təhlili müəssisənin, layihənin, xüsusi biznes ideyasının mövcud vəziyyətini, gələcək potensialını qiymətləndirmək üçün istifadə olunan strateji planlaşdırma alətidir. Bu metodologiya təşkilatın daxili imkanlarını, xarici mühit faktorlarını dörd əsas kateqoriya üzrə sistemləşdirir. Şirkətin güclü tərəfləri (Strengths), zəif tərəfləri (Weaknesses), qarşıda duran imkanlar (Opportunities), gözlənilən təhlükələr (Threats) vahid matrisdə təhlil edilərək biznesin real mənzərəsi ortaya qoyulur. Strategiyanın düzgün qurulması, resursların səmərəli bölüşdürülməsi üçün bu analiz metodikası həlledici rol oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, təhlil prosesinin daxili amillər hissəsində şirkətin nəzarət edə bildiyi üstünlüklər, çatışmazlıqlar araşdırılır. Güclü tərəflərə brendin tanınması, təcrübəli komanda, unikal texnologiya, yüksək maliyyə resursları daxildir. Zəif tərəflər sırasına isə zəif marketinq,...
20 Avqust 2026, 16:17
