Seysmik zolaqlarda binaların zəlzələyə dözümlülüyü necə yoxlanılır?
Maraqlı 25 Avqust 2026, 10:09
402
Seysmik zolaqlarda inşa edilən binaların zəlzələyə dözümlülüyünün yoxlanılması əhalinin təhlükəsizliyini təmin etmək, mümkün təbii fəlakətlərin fəsadlarını minimuma endirmək üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Tikililərin seysmik davamlılığı həm layihələndirmə mərhələsində, həm də mövcud binaların istismarı dövründə müxtəlif mühəndis-texniki müayinələr vasitəsilə qiymətləndirilir. Bu yoxlamalar binanın daşıyıcı konstruksiyalarının, bünövrəsinin, istifadə olunan tikinti materiallarının dözümlülük həddini müəyyən etməyə imkan verir.
Citypost.az xəbər verir ki, yoxlama prosesi ilk növbədə binanın yerləşdiyi ərazinin geoloji, seysmik analizi ilə başlayır. Torpaq qatının tərkibi, qrunt sularının səviyyəsi, süxurların möhkəmliyi xüsusi quyular qazılaraq öyrənilir; çünki zəlzələ zamanı torpağın çökmə riski binanın stabiliyinə birbaşa təsir edir. Daxili müayinələr zamanı penetratesiya olunmayan (ultrasəs, sklerometr) sınaq üsulları ilə betonun sıxlığı, mətliyi ölçülür. Həmçinin rentgen, elektro-maqnit skanerləri vasitəsilə betonun daxilindəki armatur karkasın sıxlığı, yerləşmə dəqiqliyi, korroziyaya uğrama dərəcəsi yoxlanılır.
Binaların yeraltı təkanlara cavab reaksiyasını dəqiq ölçmək üçün müasir rəqəmsal modelləşdirmə proqramlarından geniş istifadə olunur. Mühəndislər binanın üçölçülü analoq modelini yaradaraq müxtəlif gücdə zəlzələ simulyasiyaları həyata keçirirlər. Bu sınaqlar zamanı tikilinin hansı mərtəbələrində daha çox gərginlik yaranacağı, hansı dayaq sütunlarının daha tez zədələnə biləcəyi hesablanır. Mövcud binalarda isə xüsusi seysmik sensorlar (akselerometrlər) quraşdırılaraq binanın təbii rəqs tezliyi, mikrorəqslərə qarşı dayanıqlığı qeydə alınır.
Yoxlamaların nəticələri əsasında binaya seysmik təhlükəsizlik pasportu verilir və ya lazımi bərpa işlərinin rəyi tərtib olunur. Zəiflik aşkar edildikdə sütunların karbon lifli materiallarla sarılması, bünövrənin möhkəmləndirilməsi kimi seysmik gücləndirmə (retrofit) layihələri icra edilir. Mütəmadi auditlər, dəqiq mühəndis hesablamaları seysmik aktiv bölgələrdə binaların təhlükəsizliyini tam nəzarətdə saxlamağa şərait yaradır.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Təbii dəri ilə süni dərini bir-birindən ayırmağın 3 sınanmış yolu
Geyim, ayaqqabı, aksesuarlar alarkən təbii dəri ilə süni dərini bir-birindən fərqləndirmək keyfiyyətli məhsul seçimi üçün vacibdir. Müasir istehsalat texnologiyaları süni materialları təbii görünüşə çox yaxınlaşdırsa da, dəri məhsullarının daxili strukturunu tam təkrarlamaq mümkün deyil. Məhsul alarkən sadə, sınanmış üsullarla materialın əsl keyfiyyətini qısa müddətdə təyin etmək mümkündür.Citypost.az xəbər verir ki, birinci və ən etibarlı üsul materialın toxunuşuna, istiliyinə diqqət yetirməkdir. Təbii dəri canlı struktura malik olduğu üçün əllə toxunduqda bədən istiliyini sürətlə hopdurur, dərhal qızmağa başlayır. Süni dəri isə soyuq qalır, istiliyi gec qəbul edir, toxunduqda sintetik, plastik hiss yaradır. Eyni zamanda təbii dərini barmaqla sıxdıqda, əydikdə səthdə kiçik qırışlar...
25 Avqust 2026, 10:49
Akvarium balıqlarına düzgün qulluq: Suyu nə vaxt və necə dəyişməli?
Akvarium balıqlarının sağlamlığı, uzunömürlüyü birbaşa suyun keyfiyyətindən, mütəmadi qulluq qaydalarına riayət olunmasından asılıdır. Bir çox həvəskar akvarium saxlayıcısı suyun tam kirlənməsini gözləyərək böyük səhvə yol verir. Akvarium daxilində şəffaf görünsə belə, zamanla balıqların ifrazatları, yem qalıqları hesabına nitrat, ammonyak kimi zəhərli maddələrin səviyyəsi artır. Suyun düzgün vaxtda, doğru qaydalarla dəyişdirilməsi bu kimyəvi balansı qorumaq üçün həlledici rol oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, akvarium suyunun dəyişdirilmə tezliyi akvariumun həcminə, balıqların sayına, filtrasiya sisteminin gücünə bağlıdır. Standart şəraitdə suyun dəyişdirilməsi prosesi həftədə bir dəfə, yaxud iki həftədən bir mütəmadi icra olunmalıdır. Ən mühüm qayda suyun tamamını deyil, yalnız 20-30 faizini yeniləməkdir. Akvariumdakı suyun...
25 Avqust 2026, 10:00
Kompüterin mərkəzi prosessorunun (CPU) qızmasının qarşısını almaq üsulları
Kompüterin mərkəzi prosessorunun (CPU) həddindən artıq qızması sistemin ləngiməsinə, anidən sönməsinə, hətta avadanlığın sıradan çıxmasına yol açan ciddi texniki məsələdir. Mərkəzi prosessor intensiv iş rejimlərində böyük həcmdə istilik ayırır. Bu istiliyin vaxtında xaric edilməməsi cihazın ömrünü qısaldır, məhsuldarlığı kəskin şəkildə aşağı salır. Temperaturu normada saxlamaq üçün müntəzam olaraq müəyyən profilaktik addımların atılması vacibdir.Citypost.az xəbər verir ki, prosessorun qızmasının ən geniş yayılmış səbəbi soyutma sistemində, pərlərdə (ventilyatorlarda) toplanan toz təbəqəsidir. Toz hava axınının qarşısını kəsərək radiatorun istiliyi ötürməsinə mane olur. Korpusun içini xüsusi sıxılmış hava balonu ilə təmizləmək, fanları tozdan tam təmizləmək temperaturun dərhal düşməsinə kömək edir. Eyni zamanda prosessor ilə...
24 Avqust 2026, 22:43
Mətbəxdə boru tıxanmasını kimyəvi maddə olmadan açmaq üsulu
Mətbəx çanaqlarında boruların tıxanması gündəlik həyatda ən çox rast gəlinən, məişət işlərini çətinləşdirən problemlərdən biridir. Qab-qacaq yuyularkən borulara dolan yağ qalıqları, qida zərrəcikləri zamanla bərkiyərək suyun axınına mane olan sıx təbəqə yaradır. Tıxanmanı aradan qaldırmaq üçün kimyəvi təmizləyicilərə müraciət etmək boruların plastik strukturunu zədələyə, həmçinin kəskin qoxusu ilə sağlamlığa zərər vurğulaya bilər. Ev şəraitində zərərsiz, təbii üsullarla boruları açmaq həm təhlükəsiz, həm də əlçatan həll yoludur.Citypost.az xəbər verir ki, təbii üsulla borunu açmaq üçün ən təsirli vasitə soda, sirkə, qaynar su birləşməsidir. İlk növbədə tıxanmış çanağın axar hissəsinə bir stəkan soda tökülür. Sodanın borunun daxili divarlarına yaxşıca yayılması üçün bir...
24 Avqust 2026, 22:15
Uzaqdan (Remote) iş rejimində vaxtın düzgün idarə edilməsi
Uzaqdan (Remote) iş rejimi məkandan asılı olmayan sərbəstlik yaratsa da, vaxtın düzgün idarə edilməsi sahəsində ciddi çətinliklər doğurur. Ev mühitində şəxsi həyatla peşəkar fəaliyyət arasındakı sərhədlərin itməsi diqqətin yayılmasına, iş effektivliyinin düşməsinə, emosional tükənməyə zəmin yaradır. Şəxsi intizam qurmadan, vaxtı səmərəli planlaşdırmadan uzaqdan işləmək gözlənilən rahatlıq əvəzinə gərginlik gətirir.Citypost.az xəbər verir ki, uzaqdan işləyənlər üçün vaxtı düzgün idarə etməyin birinci şərti dəqiq gündəlik rejim, iş zonası müəyyənləşdirməkdir. Yuxudan oyanma, işə başlama, bitirmə saatlarını sabit saxlamaq beynin iş rejiminə keçməsini asanlaşdırır. Mənzildə yalnız iş üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi guşə ayırmaq, ev işlərini iş saatlarından kənarda tutmaq diqqəti toplamağa kömək edir. İşə...
24 Avqust 2026, 22:06
Kombi radiatorlarını təmizləmək istiliyi necə artırır?
Kombi radiatorlarının mütəmadi təmizlənməsi qış mövsümündə evin istilik sisteminin effektivliyini artırmaq, enerji sərfiyyatını azaltmaq üçün ən vacib profilaktik tədbirlərdən biridir. Vaxt keçdikcə radiatorların daxilində sirkulyasiya edən suyun tərkibindəki ərp, pas, çöküntü hissəcikləri metal boruların daxili divarlarına yapışır. Bu çöküntülər istiliyin su ilə metal divar arasındakı ötürülməsinə mane olan təbii izolyasiya qatı yaradır, nəticədə kombi daha çox işləsə də radiatorlar kifayət qədər qızmır.Citypost.az xəbər verir ki, radiatorların daxilində yığılan palçıq, pas qalıqları suyun sirkulyasiya sürətini ləngidir. Su radiatorun hər bir bölməsinə bərabər şəkildə paylana bilmir, nəticədə radiatorun yuxarı hissəsi isti, aşağı hissəsi isə soyuq qalır. Xüsusi aparat, kimyəvi vasitələrlə aparılan yuma...
24 Avqust 2026, 20:10
