Xolesterindən qorxmaq lazımdırmı? 

Xolesterin haqqında danışarkən insanların əksəriyyətinin ağlına ilk növbədə damarların tutulması, infarkt və digər ürək-damar xəstəlikləri gəlir. Buna görə də bir çoxları xolesterini tamamilə zərərli və orqanizm üçün təhlükəli maddə hesab edir. Halbuki mütəxəssislərin fikrincə, xolesterinə yalnız “düşmən” kimi yanaşmaq düzgün deyil. Xolesterin insan orqanizminin normal fəaliyyəti üçün vacib olan əsas maddələrdən biridir və hüceyrələrin quruluşunda mühüm rol oynayır.

Citypost.az-ın məlumatına görə, insan orqanizmindəki hüceyrələrin normal fəaliyyəti üçün xolesterin lazımdır. Bu maddə hüceyrə membranlarının tərkibində iştirak edir, bəzi hormonların yaranmasında mühüm rol oynayır və orqanizmdə bir sıra həyati bioloji proseslərin normal şəkildə davam etməsinə kömək edir. Cinsi hormonların və digər steroid hormonların sintezində də xolesterinin xüsusi əhəmiyyəti var. Bu baxımdan xolesterinin özü zərərli maddə deyil. Əsas məsələ onun qanda hansı formada və hansı səviyyədə olmasıdır.Gündəlik həyatda tez-tez “yaxşı xolesterin” və “pis xolesterin” ifadələri işlədilir. Əslində isə burada söhbət xolesterinin qanda daşınmasını təmin edən lipoproteinlərdən gedir. Ürək-damar sistemi baxımından xüsusi diqqət yetirilən göstəricilərdən biri aşağı sıxlıqlı lipoproteinlərlə əlaqəli LDL xolesterindir. Bu göstəricinin yüksək olması damar divarlarında aterosklerotik dəyişikliklərin yaranması və nəticədə ürək-damar xəstəlikləri riskinin artması ilə əlaqələndirilir.

Yüksək xolesterin problemi hər zaman yalnız çox yağlı qidalar qəbul etməklə bağlı olmur. Bir çox hallarda xolesterinin yüksək olması genetik faktorlarla əlaqədar ola bilər. Elə insanlar var ki, nisbətən sağlam həyat tərzi keçirmələrinə baxmayaraq, irsi xüsusiyyətlər səbəbindən onların lipid göstəriciləri yüksək olur. Xüsusilə ailəsində erkən yaşlarda infarkt, insult və digər ciddi ürək-damar xəstəlikləri keçirən şəxslər olan insanların bu məsələyə daha diqqətli yanaşması vacibdir.Xolesterinlə bağlı cəmiyyətdə geniş yayılmış yanlış fikirlərdən biri də bütün problemin yalnız yağlı qidalardan qaynaqlandığını düşünməkdir. Əslində, maddələr mübadiləsi daha mürəkkəb prosesdir. Həddindən artıq şəkər, şirniyyat, rafinə edilmiş karbohidratlar, şəkərli içkilər və yüksək dərəcədə emal olunmuş qidalar da insanın ümumi metabolik sağlamlığına mənfi təsir göstərə bilər. Buna görə yalnız yağlı qidalardan uzaq durmaqla bütün problemlərin həll olunacağını düşünmək düzgün deyil.Fast-food məhsulları, hazır qidalar, çoxlu miqdarda şirniyyat və şəkərli içkilərdən mütəmadi istifadə bədən çəkisinin artmasına, maddələr mübadiləsinin pozulmasına və ürək-damar sistemi üçün risklərin yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Sağlam qidalanma dedikdə isə yalnız yağdan tamamilə imtina etmək nəzərdə tutulmur. Orqanizm üçün faydalı yağlar da mövcuddur və əsas məsələ qidalanmanın balanslı olmasıdır.

Ürək-damar risklərini azaltmaq və lipid mübadiləsini yaxşılaşdırmaq üçün həyat tərzi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Normal yuxu rejimi, sağlam bədən çəkisinin qorunması, müntəzəm fiziki aktivlik və düzgün qidalanma insanın ümumi metabolik vəziyyətinə müsbət təsir göstərir. Oturaq həyat tərzi keçirən, kifayət qədər hərəkət etməyən insanlarda müxtəlif metabolik problemlərin yaranma riski arta bilər. Buna görə gündəlik hərəkət və fiziki aktivlik yalnız arıqlamaq üçün deyil, həm də ürək və damar sağlamlığının qorunması üçün vacibdir.Yuxusuzluq və davamlı stress də orqanizmin metabolik sisteminə təsirsiz ötüşmür. Normal yuxu rejiminin pozulması iştahın dəyişməsinə, artıq qida qəbuluna və bədən çəkisinin artmasına şərait yarada bilər. Bu səbəbdən sağlam həyat tərzindən danışarkən yalnız qidalanma və idmanı deyil, yuxu və stress faktorunu da nəzərə almaq lazımdır.Xolesterinin yüksək olması çox vaxt heç bir xüsusi əlamətlə özünü göstərmir. İnsan özünü tamamilə sağlam hiss etdiyi halda belə, qan analizlərində lipid göstəricilərinin yüksək olduğu müəyyən edilə bilər. Məhz buna görə profilaktik müayinələr və qan analizlərinin vaxtaşırı yoxlanılması böyük əhəmiyyət daşıyır. Xüsusilə arterial təzyiqi yüksək olan, şəkərli diabetdən əziyyət çəkən, artıq çəkisi olan və ya ailəsində ürək-damar xəstəlikləri müşahidə edilən şəxslər bu göstəriciləri diqqətdə saxlamalıdırlar.

Nəticə etibarilə, xolesterinə tamamilə zərərli maddə kimi baxmaq düzgün deyil. O, insan orqanizminin normal fəaliyyəti üçün vacib olan maddələrdən biridir. Əsas məsələ müəyyən lipid göstəricilərinin yüksəlməsi və bunun insan üçün yaratdığı ürək-damar riskidir. Sağlam və balanslı qidalanma, şəkərli və yüksək dərəcədə emal olunmuş məhsulların məhdudlaşdırılması, müntəzəm fiziki aktivlik, normal yuxu rejimi və sağlam bədən çəkisinin qorunması ürək-damar sağlamlığı baxımından mühüm rol oynayır. Xolesterin yüksək olduqda isə səbəbi yalnız yağlı yeməklərdə axtarmaq olmaz. Genetik faktorlar və digər metabolik səbəblər də nəzərə alınmalı, analiz nəticələri mütləq həkim tərəfindən insanın ümumi sağlamlıq vəziyyəti ilə birlikdə qiymətləndirilməlidir.

Əli

Həmçinin oxuyun

Məcburi Sevginin Qurbanları…

MEYXANAYA “YOX!” DEMƏYİN VAXTIDIR!  

Şahin Qurbanovdan xəbər var...  

Hakim Mirlətif Seyidovdan şikayət var...