Anemiya (Qansızlıq) növünü necə təyin etməli? – Dəmir, B12 və fol turşusu çatışmazlığı
Tibb 01 Sentyabr 2026, 14:00
179
Anemiya, yəni qansızlıq qanda eritrositlərin (qırmızı qan hüceyrələrinin) sayının, yaxud hemoqlobin miqdarının norma həddindən aşağı düşməsi ilə səciyyələnən geniş yayılmış patoloji vəziyyətdir. Toxumalara oksigen daşınmasının zəifləməsi xəstələrdə xroniki yorğunluq, başgicəllənmə, dəri solğunluğu, təngnəfəslik kimi əlamətlərlə özünü göstərir. Müalicənin uğurlu təşkil edilməsi üçün anemiyanın dəqiq növünün müəyyənləşdirilməsi müstəsna əhəmiyyət kəsb edir, çünki hər bir növün yaranma səbəbi, orqanizmə təsiri tamamilə fərqlidir.
Citypost.az xəbər verir ki, anemiyanın növünü təyin edərkən ilk atılan addım qanın ümumi analizinin (CBC) aparılmasıdır. Bu analizdə hemoqlobin, eritrosit göstəriciləri ilə yanaşı, eritrositlərin ortalama həcmini ifadə edən MCV göstəricisinə xüsusi diqqət yetirilir. Ən çox rast gəlinən dəmir çatışmazlığı anemiyası zamanı MCV dəyəri normadan aşağı düşür (mikrositar anemiya). Dəmir çatışmazlığını tam təsdiqləmək məqsədilə ferritin, transferrin saturation, zərdab dəmirinin səviyyəsini ölçən spesifik qan testləri tətbiq olunur. Ferritin ehtiyatlarının tükənməsi orqanizmdə hemoqlobin sintezinin pozulduğunu, hüceyrələrin oksigen aclığı yaşadığını dəqiqliklə göstərir.
B12 vitamini ilə fol turşusu (vitamin B9) çatışmazlığından qaynaqlanan anemiyalar isə megaloblastik (makrositar) anemiya qrupuna daxildir. Bu zaman qan analizində MCV göstəricisi normadan kəskin yüksək çıxır, yani eritrositlər norma ölçüsündən daha iri, lakin funksiyasız formalaşır. Dəqiq diaqnoz qoymaq üçün qanda B12 vitamininin, fol turşusunun konsentrasiyası ayrı-ayrılıqda yoxlanılır. B12 çatışmazlığı zamanı qanazlığı ilə yanaşı sinir sisteminin zədələnməsi, ətraflarda keyimə, yaddaş zəifləməsi müşahidə edildiyi halda, fol turşusu kəsiri daha çox həzm sistemi pozuntuları, hüceyrə yenilənməsinin ləngiməsi ilə təzahür edir.
Qansızlığın növünün doğru diaqnostika olunması kor-koranə dəmir və ya vitamin həbləri qəbul etməyin qarşısını alır. Yanlış müalicə taktikası orqanizmdə lazımi elementin artıqlığına, toksik reaksiyalara gətirib çıxara bilər. Laborator müayinələrin nəticələrinə əsasən həkim-hematoloq tərəfindən çatışmayan maddənin konkret dozası müəyyənləşdirilməli, paralel olaraq bu kəsirin yaranma səbəbləri (daxili qanaxmalar, mədə-bağırsaq traktında sorulma pozuntuları, qeyri-kafi bəslənmə) araşdırılaraq köklü şəkildə aradan qaldırılmalıdır.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Kəskin Miqren tutmaları zamanı nələrdən uzaq durmaq lazımdır?
Kəskin miqren tutmaları şiddətli, adətən başın bir tərəfində döyüntülü ağrı, işığa, səsə, qoxuya qarşı kəskin həssaslıq, ürəkbulanma ilə müşayiət olunan mürəkkəb nevroloji vəziyyətdir. Ağrı başladıqda vəziyyətin daha da ağırlaşmasının qarşısını almaq, sinir sisteminin qıcıqlanmasını azaltmaq üçün müəyyən faktorlardan dərhal uzaq durmaq həyati əhəmiyyət kəsb edir. Düzgün davranış taktikası tutmanın müddətini qısaltmağa, ağrının intensivliyini səngitməyə şərait yaradır.Citypost.az xəbər verir ki, tutma anında uzaq durulmalı ən birinci amil parlaq işıq, günəş şüaları, televizor, telefon ekranlarıdır. Vizual qıcıqlandırıcılar beynin qabıq nahiyəsindəki hiperaktivliyi daha da artıraraq ağrı siqnallarını şiddətləndirir. Eyni zamanda yüksək səsli mühitlərdən, kəskin parfümeriya, tütün, kimyəvi təmizləyici qoxularından uzaqlaşmaq vacibdir. Miqren krizi...
01 Sentyabr 2026, 13:18
Təbii kollagen mənbələri: Oynaqlara və dəriyə faydalı olan qidalar
Kollagen orqanizmdə dərinin elastikliyini, oynaqların hərəkətliliyini, sümük, qığırdaq toxumalarının möhkəmliyini təmin edən əsas struktur zülalıdır. Yaş artdıqca bədəndə təbii kollagen sintezi zəifləyir, bu da dəridə qırışların əmələ gəlməsinə, oynaqda sürtünmə, ağrı hissiyatının artmasına səbəb olur. Sintetik əlavələr qəbul etmədən dəri cavanlığını, oynaq sağlığını qorumağın ən effektiv yolu rasionu təbii kollagenlə, onun sintezini stimullaşdıran qidalarla zənginləşdirməkdir.Citypost.az xəbər verir ki, təbii kollagenin ən zəngin, birbaşa mənbəyi uzun müddət yavaş odda bişirilmiş sümük suyudur. Heyvan, quş sümüklərinin oynaq, qığırdaq toxumaları ilə birgə qaynadılması zamanı tərkibindəki kollagen parçalanaraq həzm olunması asan olan jelatin formasına keçir. Sümük suyu oynaqlardakı qığırdaq qatını bərpa edir, iltihab proseslərini...
01 Sentyabr 2026, 10:00
Mədə xorası və Helikobakter Pilori infeksiyası: Müalicə olunmazsa nəyə gətirib çıxarır?
Mədə xorası mədənin və ya onikibarmaq bağırsağın daxili selikli qişasında dərin yaraların əmələ gəlməsi ilə müşahidə olunan xroniki həzm sistemi xəstəliyidir. Bu patologiyanın yaranmasında ən əsas faktorlardan biri "Helicobacter pylori" (Helikobakter pilori) bakteriyasıdır. Mədənin turş mühitində rahatlıqla yaşayıb çoxala bilən bu mikrob selikli qişanın müdafiə təbəqəsini zədələyərək iltihab yaradır, mədə turşusunun toxumqlara birbaşa təsir etməsinə zəmin yaradır. Müvafiq müayinələrdən sonra vaxtında adekvat müalicə aparılmadıqda infeksiya ilə xora kəskin ağırlaşmalara yol aça bilir.Helikobakter pilori infeksiyası nəzarətsiz qaldıqda ilk növbədə xoranın dərinləşməsi, mədə divarının dağılması prosesi baş verir. Ən təhlükəli fəsadlardan biri daxili qanaxmalardır; dərinləşən yara mədə divarındakı iri qan damarlarını zədələdikdə...
01 Sentyabr 2026, 09:33
Haşimato xəstəliyi olanların uzaq durmalı olduğu 4 qıda
Haşimato xəstəliyi qalxanvarı vəzinin immunitet sistemi tərəfindən zədələnməsi ilə nəticələnən, autoimmun mənşəli xroniki iltihabi xəstəlikdir. Bu zaman orqanizm öz qalxanvarı vəzi hüceyrələrini yad hissəcik kimi qəbul edərək antitel istehsal edir, nəticədə hormanal sintezi zəifləyir, hipotiroidizm inkişaf edir. Dərman müalicəsi ilə yanaşı, gündəlik rasiondan immun sistemini qıcıqlandıran, iltihabı artıran müəyyən qidaların çıxarılması pasiyentlərin səhhətinin stabilləşməsində böyük rol oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, haşimato xəstələrinin uzaq durmalı olduğu birinci qida qrupu qlüten tərkibli məhsullardır. Buğda, arpa, çovdar kimi dənlilərdə bulunan qlüten zülalının molekulyar quruluşu qalxanvarı vəzinin hüceyrələrinə çox bənzəyir. Qlüten qəbul edildikdə immunitet sistemi çaşqınlıq yaşayaraq təkcə qlütenə deyil, qalxanvarı vəziyə də hücumları...
31 Avqust 2026, 17:30
Erkən infarktın simptomları: Qolda və çənədə bu ağrılara qarşı ehtiyatlı olun
İnfarkt ürək əzələsini qanla təmin edən tac damarlarının qəfil tutulması nəticəsində yaranan, dərhal tibbi müdaxilə tələb edən həyati təhlükəli vəziyyətdir. Xəstəlik çox vaxt gözlənilmədən baş versə də, bədən kəskin tutmadan saatlar, hətta günlər əvvəl müəyyən xəbərdarlıq siqnalları verməyə başlayır. Bu ilkin əlamətləri vaxtında tanımaq, tez həkimə müraciət etmək insanın həyatını xilas edən ən düşünülmüş addımdır.Citypost.az xəbər verir ki, erkən infarktın ən bariz, xarakterik simptomlarından biri döş qəfəsinin mərkəzində yaranan sıxıcı, göynədici, ağırlıq hissəli ağrıdır. Bu ağrı təkcə sinədə məhdudlaşmır, bədənin digər hissələrinə yayılır. Xüsusilə sol qola, çiyinə, kürəyə, boyuna, çənəyə vuran ağrılara karşı son dərəcə diqqətli olmaq lazımdır. Çənədə yaranan...
31 Avqust 2026, 15:33
Passiv siqaret çəkmə nədir? – Yanınızda çəkilən siqaretin sizə zərəri
Passiv siqaret çəkmə tütün məhsulları istifadə etməyən şəxslərin başqalarının çəkdiyi siqaret tüstüsünü, yaxud yanan tütünün havaya yaydığı zərərli maddələri tənəffüs etməsi vəziyyətidir. Bir çox insan tütünü bilavasitə istifadə etmədiyi üçün təhlükədən uzaq olduğunu düşünsə də, mütəxəssislər passiv tütün istifadəçiliyinin azı aktiv siqaret çəkmək qədər orqanizmə zərər vurduğunu bildirirlər. Tüstü ilə çirklənmiş havada 4 mindən çox kimyəvi birləşmə, onlarca xərçəng törədən toksik maddə mövcuddur.Citypost.az xəbər verir ki, ətrafdakı siqaret tüstüsünə məruz qalmaq ürək-damar sisteminin, tənəffüs orqanlarının fəaliyyətinə dərhal mənfi təsir göstərir. Tüstünün tərkibindəki dəm qazı, nikotin qana keçərək damarların daralmasına, qan təzyiqinin yüksəlməsinə, tromb yaranma riskinin artmasına səbəb olur. Müntəzəm olaraq...
31 Avqust 2026, 15:17
