Ürək xəstəliklərinin təməli uşaqlıqdan qoyula bilər
Tibb 11 Sentyabr 2026, 08:30
207
Ürək-damar xəstəlikləri bir gündə yaranmır. Mütəxəssislərin fikrincə, bu xəstəliklərə səbəb olan bir sıra risk faktorları hələ uşaqlıq və yeniyetməlik dövründən formalaşmağa başlaya bilər. Qidalanma vərdişləri, fiziki aktivlik, artıq çəki, qan təzyiqi, xolesterin səviyyəsi, siqaret və digər həyat tərzi amilləri illər ərzində ürək-damar sağlamlığına təsir göstərə bilər. Amerika Ürək Assosiasiyasının 2026-cı il tövsiyələrində də ürək sağlamlığı üçün düzgün qidalanma vərdişlərinin erkən yaşlardan formalaşdırılmasının və ömür boyu davam etdirilməsinin vacibliyi vurğulanır.
Citypost.az xəbər verir ki, həkimlər bildirirlər ki, ürək sağlamlığı haqqında danışarkən yalnız bir qidaya və ya məhsula fokuslanmaq düzgün deyil. Məsələn, “bu məhsul təbiidir, ona görə istədiyim qədər istifadə edə bilərəm” yanaşması doğru hesab olunmur. Məhsulun evdə hazırlanması, fermadan əldə edilməsi və ya təbii olması onun həddindən artıq qəbulunun sağlamlıq üçün faydalı olduğu anlamına gəlmir.Xüsusilə süd, qaymaq, kərə yağı, yağlı pendir və digər tam yağlı süd məhsullarının həddindən artıq istifadəsinə diqqət edilməlidir. Bu məhsulların tərkibində doymuş yağlar ola bilər və onların çox miqdarda qəbulu qanda LDL, yəni “pis” xolesterinin səviyyəsinin yüksəlməsinə təsir göstərə bilər. Yüksək LDL səviyyəsi isə ürək-damar xəstəlikləri riskini artıran mühüm amillərdən biridir.
Mütəxəssislər bununla belə, süd və süd məhsullarının tamamilə qidalanmadan çıxarılmasının tərəfdarı deyillər. Əsas məsələ məhsulun növü, miqdarı və insanın ümumi qidalanma modelidir. Ürək sağlamlığı baxımından daha düzgün yanaşma müxtəlif və balanslı qidalanmaq, tərəvəz və meyvələrə, tam taxıllara, faydalı protein mənbələrinə üstünlük vermək, doymuş yağların, əlavə şəkərin və artıq duzun qəbulunu məhdudlaşdırmaqdır.
Həkimlər xüsusilə vurğulayırlar ki, “evdə hazırlanıbsa, deməli sağlamdır” düşüncəsi də doğru deyil. Məsələn, evdə hazırlanan kərə yağı və ya çox yağlı pendir marketdə satılan məhsuldan daha təbii ola bilər, lakin bu, həmin qidaların limitsiz miqdarda qəbul edilməsinə əsas vermir. Əksinə, qidalanmada əsas meyar məhsulun haradan alınması deyil, onun tərkibi, miqdarı və ümumi pəhrizdəki yeridir. Amerika Ürək Assosiasiyasının 2026-cı il tövsiyələri də ürək üçün faydalı qidalanma modelinin qidanın harada hazırlanmasından və haradan alınmasından asılı olmadığını vurğulayır.
Mütəxəssislərin fikrincə, ürək-damar xəstəliklərinin riskini yalnız qidalanma ilə əlaqələndirmək də düzgün yanaşma deyil. İnsan illər ərzində necə yaşayırsa, bunun nəticələri də sağlamlığında özünü göstərə bilər. Hərəkətsizlik, artıq çəki, yüksək qan təzyiqi, yüksək xolesterin, diabet, siqaret və digər zərərli vərdişlər ürək-damar xəstəlikləri üçün mühüm risk faktorlarıdır. Buna görə ürək sağlamlığının qorunmasına yalnız yaşlı dövrdə deyil, uşaqlıqdan diqqət yetirmək vacibdir.
Həmçinin oxuyun
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə formalaşan qidalanma vərdişləri insanın sonrakı həyatında da davam edə bilər. Bu səbəbdən uşaqlara erkən yaşlardan sağlam qidalanma vərdişlərinin aşılanması, onların fiziki aktivliyinin təmin edilməsi və artıq çəkinin qarşısının alınması ürək-damar sağlamlığı baxımından əhəmiyyətlidir. Araşdırmalar da aterosklerozla əlaqəli bəzi risk faktorlarının gənc yaşlarda mövcud ola bildiyini göstərir.
Həkimlərin fikrincə, burada əsas məqsəd hansısa bir məhsulu tamamilə qadağan etmək deyil. İnsan qida rasionunu balanslı qurmalı, porsiyalara diqqət etməli və müxtəlif qida qruplarından düzgün şəkildə istifadə etməlidir. Bir məhsulun “təbii” olması onun həddindən artıq istifadəsinə bəraət qazandırmır. Eyni zamanda marketdə satılan hər bir məhsulu zərərli, evdə hazırlanan hər bir qidanı isə faydalı hesab etmək də düzgün deyil.Ürək-damar sağlamlığının qorunması uzunmüddətli prosesdir. Düzgün qidalanma ilə yanaşı, müntəzəm fiziki aktivlik, sağlam bədən çəkisinin qorunması, qan təzyiqi və xolesterinin nəzarətdə saxlanılması, siqaretdən uzaq durmaq və digər risk faktorlarının vaxtında müəyyənləşdirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. 2026-cı ilin ürək sağlamlığı üzrə qidalanma tövsiyələri də məhz ayrı-ayrı “möcüzəvi” qidalardan çox, ömür boyu davam etdirilə bilən sağlam qidalanma modelinə diqqət yetirilməsini tövsiyə edir.
Beləliklə, fermadan alınan təbii süd, pendir, qaymaq və yağdan istifadə etmək mümkündür, lakin “təbii olduğu üçün istədiyim qədər yeyə bilərəm” yanaşması doğru deyil. Ürək sağlamlığında əsas olan bir məhsulun özündən çox, insanın illər ərzində formalaşdırdığı ümumi həyat tərzi və qidalanma vərdişləridir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Öd kisəsində daş varsa, mütləq əməliyyat olunmalıdır? – Həkimlərdən AÇIQLAMA
Öd kisəsində daş aşkarlanması kifayət qədər geniş yayılmış problemlərdən biridir. Bəzi insanlar bu diaqnozu təsadüfən, ultrasəs müayinəsi zamanı öyrənir, bəzilərində isə xəstəlik uzun müddət müxtəlif əlamətlərlə özünü göstərir. Ağızda acılıq, mədədə ağırlıq və diskomfort, ürəkbulanma, qusma, qarın nahiyəsində ağrı, dərinin və gözlərin saralması kimi əlamətlər isə artıq öd yolları və həzm sistemi ilə bağlı problemin araşdırılmasını tələb edə bilər.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, öd kisəsində daşın olması ilə xəstəliyin klinik gedişini bir-birindən fərqləndirmək lazımdır. Xüsusilə təkrarlanan ağrı tutmaları olan, ürəkbulanma və qusma ilə müşayiət edilən və ya daşın öd yollarına düşməsinə dair əlamətləri meydana çıxan xəstələrdə məsələ daha...
10 Sentyabr 2026, 10:30
Xolesterini hər kəs salmalıdır? – Mütəxəssislərdən AÇIQLAMA
Xolesterin haqqında cəmiyyətdə ən çox yayılan fikirlərdən biri onun orqanizm üçün tamamilə zərərli maddə olmasıdır. Bu səbəbdən analiz nəticəsində xolesterinin yüksək olduğunu görən bəzi insanlar dərhal pəhrizə başlayır, bəziləri isə həkim məsləhəti olmadan dərman qəbul etməyə və ya əksinə, təyin edilmiş preparatlardan imtina etməyə çalışırlar. Mütəxəssislər isə bildirirlər ki, məsələyə bu qədər sadə yanaşmaq olmaz. Xolesterin orqanizm üçün vacib maddədir, lakin onun müəyyən fraksiyalarının, xüsusilə aşağı sıxlıqlı lipoproteinlərlə (LDL) daşınan xolesterinin yüksək olması ürək-damar xəstəlikləri riskini artıra bilər.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, xolesterin orqanizmin normal fəaliyyəti üçün lazımdır. Hüceyrələrin quruluşunda, bəzi hormonların və digər bioloji proseslərin yaranmasında iştirak...
10 Sentyabr 2026, 09:30
Ürək həkiminə nə qədər tez-tez getmək lazımdır? – Mütəxəssislərdən AÇIQLAMA
Ürək-damar xəstəlikləri dünyada ən çox rast gəlinən sağlamlıq problemlərindən biridir. Buna görə bir çox insan “ürəyim sağlamdırsa, kardioloqa nə qədər tez-tez getməliyəm?”, “heç bir şikayətim yoxdursa, mütəmadi olaraq ürəyimi yoxlatdırmalıyam?” kimi suallar verir. Xüsusilə əvvəllər stent qoyulan, ürək əməliyyatı keçirən və ya müxtəlif kardioloji problemləri olan şəxslər üçün həkim nəzarətinin tezliyi daha çox əhəmiyyət daşıyır.Citypost.az xəbər verir ki , mütəxəssislərin sözlərinə görə, sağlam şəxsin heç bir şikayəti və ürək-damar xəstəliyi üçün yüksək risk faktoru yoxdursa, kardioloqa çox qısa intervallarla müraciət etməsinin xüsusi tibbi zərurəti olmaya bilər. Bununla belə, bu, ürək-damar sağlamlığına ümumiyyətlə nəzarət edilməməsi demək deyil. Qan təzyiqi, xolesterin, qan...
10 Sentyabr 2026, 08:30
Daim susamaq adi hal deyil: Bu xəstəliklərin xəbərçisi ola bilər
Gün ərzində tez-tez susamaq və nə qədər su içilsə də susuzluq hissinin keçməməsi bir çox insan tərəfindən adi hal kimi qəbul edilir. Halbuki davamlı və səbəbi izah olunmayan susuzluq bəzən orqanizmdə gedən müəyyən proseslərin, hətta bəzi xəstəliklərin əlaməti ola bilər.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirirlər ki, susuzluq ilk növbədə orqanizmin mayeyə ehtiyacının artdığını göstərən təbii siqnaldır. İnsan çox tərlədikdə, isti havada qaldıqda, fiziki aktivlik etdikdə, qusma və ya ishal zamanı, eləcə də gün ərzində kifayət qədər maye qəbul etmədikdə daha çox susaya bilər. Bu hallarda susuzluq adətən maye qəbul etdikdən sonra azalır.Lakin insan normal miqdarda su qəbul etdiyi halda gün...
09 Sentyabr 2026, 10:30
Gecə oyanmalarının arxasında hansı xəstəliklər dayana bilər?
Gecə yuxudan bir neçə dəfə oyanmaq bir çox insanın qarşılaşdığı problemdir. Bəzən insan bunu gün ərzində yorğunluq, stress və ya yuxu rejiminin pozulması ilə əlaqələndirir. Lakin gecə yuxusunun davamlı şəkildə bölünməsi və insanın yenidən yatmaqda çətinlik çəkməsi bəzi hallarda diqqət yetirilməli olan sağlamlıq probleminin əlaməti də ola bilər.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirirlər ki, gecə oyanmalarının ən geniş yayılmış səbəblərindən biri stress, narahatlıq və psixoloji gərginlikdir. Gün ərzində yaşanan problemlər və davamlı düşüncələr beynin gecə tam rahatlaşmasına mane ola bilər. Nəticədə insan yuxuya getsə belə, yuxusu tez-tez bölünür. Stress və narahatlıq yuxusuzluğun geniş yayılmış səbəbləri sırasında göstərilir.Axşam saatlarında kofein qəbul...
09 Sentyabr 2026, 09:30
Uşağa soyuq su vermək xəstələndirir? – Valideynlərin illərdir düşündüyü suala CAVAB
“Uşağa soyuq su vermə, boğazı ağrıyar”, “Soyuq su içsə, xəstələnəcək”, “Su bir qədər isti olsun” – valideynlərin uşaqlıqdan eşitdiyi ən məşhur xəbərdarlıqlardan biri məhz budur. Xüsusilə isti havalarda uşaqların soyuducudan çıxarılmış su içməsi valideynləri narahat edir. Bəs həqiqətənmi soyuq su uşağı xəstələndirir? Uşağın orqanizmini soyuq suya alışdırmaq mümkündürmü?Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, soyuq suyun özü uşağın virus və ya digər infeksion xəstəliyə tutulmasının birbaşa səbəbi deyil. Soyuqdəymə və digər respirator infeksiyaların əsas səbəbləri müxtəlif viruslardır. Lakin uşağın çox soyuq içkiyə reaksiyası fərdi ola bilər və bəzi uşaqlarda boğazda qıcıqlanma, narahatlıq və ya öskürək hissi yarana bilər.Bu səbəbdən valideynlər...
09 Sentyabr 2026, 08:30
