Mayakların işləmə prinsipi və naviqasiyadakı müasir rolu
Maraqlı 25 Avqust 2026, 11:16
309
Mayaklar əsrlər boyu dənizçilərin təhlükəsizliyini təmin edən, gəmilərə fırtınalı havalarda, qaranlıqda doğru yol gösterən strateji naviqasiya qurğularıdır. Müasir dövrdə rəqəmsal texnologiyaların, peyk sistemlərinin inkişafına baxmayaraq, bu hündür tikililər dənizlərdə, okeanlarda öz fəaliyyətini dayandırmayıb. Mayakların həm mühəndislik baxımından işləmə prinsipi, həm də müasir gəmiçilikdəki yeri dəniz təhlükəsizliyinin mühüm tərkib hissəsidir.
Citypost.az xəbər verir ki, mayakın əsas işləmə prinsipi güclü işıq mənbəyinin xüsusi optik sistem vasitəsilə uzaq məsafələrə yönəldilməsinə əsaslanır. İşıq şüasını kilometrlərlə uzağa çatdırmaq üçün "Frenel linzaları" adlanan xüsusi pilləli linzalardan istifadə olunur. Bu linzalar mənbədən çıxan işığı toplayaraq paralel, düz axın şəklində dənizə doğru fokuslayır. Hər bir mayakın özünəməxsus fırlanma sürəti, işıq saçma tezliyi (fleş kodu), rəng kombinasiyası var. Dənizçilər xəritələrə baxaraq gecə vaxtı gördükləri işıq siqnalının hansı mayaka aid olduğunu dəqiq təyin edirlər.
Peyk naviqasiya sistemləri (GPS), radarlar, avtomatik identifikasiya sistemləri (AIS) gəmiçiliyə geniş tətbiq edildikdən sonra mayakların ilkin funksiyası müəyyən dərəcədə dəyişib. Lakin bu qurğular elektron sistemlərin sıradan çıxdığı, kiberhücumların baş verdiyi, peyk siqnallarının tutulmadığı fövqəladə hallarda əvəzsiz ehtiyat (vizual) naviqasiya vasitəsi kimi çıxış edir. Elektronikaya tam bel bağlamayan kapitanlar üçün mayakın işığı qurunun, təhlükəli qayalıqların ən etibarlı fiziki sübutudur.
Müasir mayaklar artıq avtomatlaşdırılıb, günəş panelləri, led lampalar, məsafədən idarəetmə sistemləri ilə təchiz olunub. Bundan əlavə, bir çox müasir mayak təkcə işıq saçmaqla kifayətlənmir, üzərində DGPS diferensial düzəliş stansiyaları, radiofarlar, meteoroloji sensorlar daşıyır. Beləliklə, dənizçilik tarixinin ən qədim simvollarından olan mayaklar müasir texnologiya ilə inteqrasiya olunaraq dəniz yollarının təhlükəsizliyini qorumaqda davam edir.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Təbii dəri ilə süni dərini bir-birindən ayırmağın 3 sınanmış yolu
Geyim, ayaqqabı, aksesuarlar alarkən təbii dəri ilə süni dərini bir-birindən fərqləndirmək keyfiyyətli məhsul seçimi üçün vacibdir. Müasir istehsalat texnologiyaları süni materialları təbii görünüşə çox yaxınlaşdırsa da, dəri məhsullarının daxili strukturunu tam təkrarlamaq mümkün deyil. Məhsul alarkən sadə, sınanmış üsullarla materialın əsl keyfiyyətini qısa müddətdə təyin etmək mümkündür.Citypost.az xəbər verir ki, birinci və ən etibarlı üsul materialın toxunuşuna, istiliyinə diqqət yetirməkdir. Təbii dəri canlı struktura malik olduğu üçün əllə toxunduqda bədən istiliyini sürətlə hopdurur, dərhal qızmağa başlayır. Süni dəri isə soyuq qalır, istiliyi gec qəbul edir, toxunduqda sintetik, plastik hiss yaradır. Eyni zamanda təbii dərini barmaqla sıxdıqda, əydikdə səthdə kiçik qırışlar...
25 Avqust 2026, 10:49
Seysmik zolaqlarda binaların zəlzələyə dözümlülüyü necə yoxlanılır?
Seysmik zolaqlarda inşa edilən binaların zəlzələyə dözümlülüyünün yoxlanılması əhalinin təhlükəsizliyini təmin etmək, mümkün təbii fəlakətlərin fəsadlarını minimuma endirmək üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Tikililərin seysmik davamlılığı həm layihələndirmə mərhələsində, həm də mövcud binaların istismarı dövründə müxtəlif mühəndis-texniki müayinələr vasitəsilə qiymətləndirilir. Bu yoxlamalar binanın daşıyıcı konstruksiyalarının, bünövrəsinin, istifadə olunan tikinti materiallarının dözümlülük həddini müəyyən etməyə imkan verir.Citypost.az xəbər verir ki, yoxlama prosesi ilk növbədə binanın yerləşdiyi ərazinin geoloji, seysmik analizi ilə başlayır. Torpaq qatının tərkibi, qrunt sularının səviyyəsi, süxurların möhkəmliyi xüsusi quyular qazılaraq öyrənilir; çünki zəlzələ zamanı torpağın çökmə riski binanın stabiliyinə birbaşa təsir edir. Daxili müayinələr zamanı penetratesiya olunmayan (ultrasəs, sklerometr)...
25 Avqust 2026, 10:09
Akvarium balıqlarına düzgün qulluq: Suyu nə vaxt və necə dəyişməli?
Akvarium balıqlarının sağlamlığı, uzunömürlüyü birbaşa suyun keyfiyyətindən, mütəmadi qulluq qaydalarına riayət olunmasından asılıdır. Bir çox həvəskar akvarium saxlayıcısı suyun tam kirlənməsini gözləyərək böyük səhvə yol verir. Akvarium daxilində şəffaf görünsə belə, zamanla balıqların ifrazatları, yem qalıqları hesabına nitrat, ammonyak kimi zəhərli maddələrin səviyyəsi artır. Suyun düzgün vaxtda, doğru qaydalarla dəyişdirilməsi bu kimyəvi balansı qorumaq üçün həlledici rol oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, akvarium suyunun dəyişdirilmə tezliyi akvariumun həcminə, balıqların sayına, filtrasiya sisteminin gücünə bağlıdır. Standart şəraitdə suyun dəyişdirilməsi prosesi həftədə bir dəfə, yaxud iki həftədən bir mütəmadi icra olunmalıdır. Ən mühüm qayda suyun tamamını deyil, yalnız 20-30 faizini yeniləməkdir. Akvariumdakı suyun...
25 Avqust 2026, 10:00
Kompüterin mərkəzi prosessorunun (CPU) qızmasının qarşısını almaq üsulları
Kompüterin mərkəzi prosessorunun (CPU) həddindən artıq qızması sistemin ləngiməsinə, anidən sönməsinə, hətta avadanlığın sıradan çıxmasına yol açan ciddi texniki məsələdir. Mərkəzi prosessor intensiv iş rejimlərində böyük həcmdə istilik ayırır. Bu istiliyin vaxtında xaric edilməməsi cihazın ömrünü qısaldır, məhsuldarlığı kəskin şəkildə aşağı salır. Temperaturu normada saxlamaq üçün müntəzam olaraq müəyyən profilaktik addımların atılması vacibdir.Citypost.az xəbər verir ki, prosessorun qızmasının ən geniş yayılmış səbəbi soyutma sistemində, pərlərdə (ventilyatorlarda) toplanan toz təbəqəsidir. Toz hava axınının qarşısını kəsərək radiatorun istiliyi ötürməsinə mane olur. Korpusun içini xüsusi sıxılmış hava balonu ilə təmizləmək, fanları tozdan tam təmizləmək temperaturun dərhal düşməsinə kömək edir. Eyni zamanda prosessor ilə...
24 Avqust 2026, 22:43
Mətbəxdə boru tıxanmasını kimyəvi maddə olmadan açmaq üsulu
Mətbəx çanaqlarında boruların tıxanması gündəlik həyatda ən çox rast gəlinən, məişət işlərini çətinləşdirən problemlərdən biridir. Qab-qacaq yuyularkən borulara dolan yağ qalıqları, qida zərrəcikləri zamanla bərkiyərək suyun axınına mane olan sıx təbəqə yaradır. Tıxanmanı aradan qaldırmaq üçün kimyəvi təmizləyicilərə müraciət etmək boruların plastik strukturunu zədələyə, həmçinin kəskin qoxusu ilə sağlamlığa zərər vurğulaya bilər. Ev şəraitində zərərsiz, təbii üsullarla boruları açmaq həm təhlükəsiz, həm də əlçatan həll yoludur.Citypost.az xəbər verir ki, təbii üsulla borunu açmaq üçün ən təsirli vasitə soda, sirkə, qaynar su birləşməsidir. İlk növbədə tıxanmış çanağın axar hissəsinə bir stəkan soda tökülür. Sodanın borunun daxili divarlarına yaxşıca yayılması üçün bir...
24 Avqust 2026, 22:15
Uzaqdan (Remote) iş rejimində vaxtın düzgün idarə edilməsi
Uzaqdan (Remote) iş rejimi məkandan asılı olmayan sərbəstlik yaratsa da, vaxtın düzgün idarə edilməsi sahəsində ciddi çətinliklər doğurur. Ev mühitində şəxsi həyatla peşəkar fəaliyyət arasındakı sərhədlərin itməsi diqqətin yayılmasına, iş effektivliyinin düşməsinə, emosional tükənməyə zəmin yaradır. Şəxsi intizam qurmadan, vaxtı səmərəli planlaşdırmadan uzaqdan işləmək gözlənilən rahatlıq əvəzinə gərginlik gətirir.Citypost.az xəbər verir ki, uzaqdan işləyənlər üçün vaxtı düzgün idarə etməyin birinci şərti dəqiq gündəlik rejim, iş zonası müəyyənləşdirməkdir. Yuxudan oyanma, işə başlama, bitirmə saatlarını sabit saxlamaq beynin iş rejiminə keçməsini asanlaşdırır. Mənzildə yalnız iş üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi guşə ayırmaq, ev işlərini iş saatlarından kənarda tutmaq diqqəti toplamağa kömək edir. İşə...
24 Avqust 2026, 22:06
