Məşqdən sonra əzələ ağrıları (DOMS) niyə yaranır və necə keçir?
Tibb 25 Avqust 2026, 11:41
411
Məşqdən sonra əzələlərdə yaranan sızıltılı ağrılar (DOMS – Gecikmiş Əzələ Ağrısı Sindromu) idmanla məşğul olan şəxslərin tez-tez qarşılaşdığı fiziki haldır. Adətən gərgin fiziki yüklənmədən 12-24 saat sonra baş qaldıran bu ağrılar 48-72 saat ərzində pik həddə çatır. Cəmiyyətdə bu vəziyyətin süd turşusunun (laktat) əzələlərdə toplanması ilə bağlı olduğu zənn edilsə də, elmi araşdırmalar tamam fərqli səbəbləri ortaya qoyur.
Citypost.az xəbər verir ki, DOMS-un əsas yaranma səbəbi fiziki hərəkətlər zamanı əzələ liflərində meydana gələn mikroskopik cırıqlar, toxuma zədələnmələridir. Xüsusilə əzələnin gərilərək uzandığı (ekssentrik) hərəkətlər — ağırlıq endirmək, yoxuş aşağı qaçmaq kimi fəaliyyətlər mikro-travmalara daha çox şərait yaradır. İmmun sistemi zədələnmiş lifləri bərpa etmək üçün həmin nahiyəyə qan axınını artırır, nəticədə iltihab prosesi, ödem, sinir uclarının həssaslaşması baş verir. Bu təbii bərpa mexanizmi əzələlərin güclənməsinə, böyüməsinə xidmət edir.
Əzələ ağrılarının intensivliyini azaltmaq, bərpa prosesini sürətləndirmək üçün kompleks tədbirlər görülməlidir. Məşqdən dərhal sonra yüngül kardio hərəkətləri etmək, masaj roliklərindən (Foam Roller) istifadə etmək zədələnmiş toxumalara qan dövranını yaxşılaşdırır. İlıq vannalar, kontras duş, yüngül dartınma (stretçinq) hərəkətləri əzələ gərginliyini yumşaldır, ağrı hissini yüngülləşdirir.
Orqanizmin sürətlə bərpa olunmasında düzgün qidalanma, keyfiyyətli yuxu həlledici rol oynayır. Zülalla zəngin qidalar qəbul etmək mikroskopik cırıqların sağalmasını təmin edir, kifayət qədər su içmək isə maddələr mübadiləsini sürətləndirərək toksinləri xaric edir. Gün ərzində 7-8 saatlıq dərin yuxu toxuma bərpasını maksimum səviyyəyə qaldırır. Şiddətli ağrılar zamanı intensiv məşqlərə fasilə vermək, orqanizmə tam dincəlmək imkanı tanımaq ən doğru yanaşmadır.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Narsisist şəxsiyyət pozuntusu olan insanlarla doğru ünsiyyət qaydaları
Narsisist şəxsiyyət pozuntusu olan insanlarla ünsiyyət qurmaq emosional baxımdan kifayət qədər yorucu, mürəkkəb bir prosesdir. Bu növ şəxslər yüksək özünübəyənmə, davamlı tərif gözləntisi, empatiya əksikliyi, başqalarının hiss etdiklərinə qarşı laqeydliklə seçilirlər. Münasibətlər zamanı psixoloji gərginlikdən, manipulyasiyalardan qorunmaq üçün müəyyən ünsiyyət qaydalarını bilmək, onları ardıcıl tətbiq etmək həyati əhəmiyyət daşıyır.Citypost.az xəbər verir ki, bu insanlarla münasibətdə ilk növbədə şəxsi sərhədləri dəqiq müəyyənləşdirmək lazımdır. Sərhədlər pozulduqda dərhal, lakin sakit tonla etiraz bildirilməli, güzəştə gedilməməlidir. Narsisist şəxslər tez-tez "Gaslighting" (qarşı tərəfin reallıq hissini şübhə altına alma) kimi manipulyativ üsullardan istifadə etdikləri üçün onların təhriklərinə qapılmamaq, mübahisələrə emosional reaksiya verməmək lazımdır. Psixologiyada "Boz daş"...
25 Avqust 2026, 08:58
Uşaqlarda diqqət əskikliyi və hiperaktivliyi anlamağın yolları
Uşaqlarda Diqqət Əskikliyi və Hiperaktivlik Pozuntusu (DƏHP) erkən yaşlarda özünü büruzə verən, uşağın akademik göstəricilərinə, sosial münasibətlərinə dərindən təsir edən neyro-inkişaf pozuntusudur. Bir çox valideynlər bu vəziyyəti sadəcə ərköyünlük, tərbiyəsizlik və ya yaşla bağlı şıltaqlıq kimi qiymətləndirsələr də, DƏHP tibbi diqqət tələb edən vəziyyətdir. Problemi vaxtında anlamaq, simptomları doğru analiz etmək uşağın gələcək inkişafında həlledici rol oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, pozuntunun ən qabarıq əlamətlərindən biri diqqəti müəyyən bir tapşırıq üzərində saxlamaq çətinliyidir. Bu uşaqlar dərslərlə, oyunlarla məşğul olarkən diqqətlərini tez itirir, detal gözündən qaçırır, tapşırıqları yarımçıq saxlayırlar. Birbaşa onlara müraciət edildikdə sanki dinləmirmiş kimi təsürat yaradır, gündəlik işlərini, əşyalarını tez-tez...
24 Avqust 2026, 20:58
Panik atak qəfildən tutarsa nə etməli? – Nəfəs və diqqət məşqləri
Panik atak şiddətli qorxu, təşviş, boğulma hissi, ürəkdöyünmə ilə qəfildən baş qaldıran psixoloji tutmadır. Belə məqamda orqanizm real təhlükə olmasa da, yüksək həyəcan siqnalı ötürərək nəfəs darlığı, başgicəllənmə, əllərdə əsmə kimi reaksiyalar verir. Həmin an baş verənlərin müvəqqəti olduğunu, həyati təhlükə yaratmadığını dərk etmək, nəfəs və diqqət məşqlərini tətbiq etməklə tutmanı sürətlə nəzarət altına almaq mümkündür.Citypost.az xəbər verir ki, atak zamanı pozulan ilk reaksiya nəfəs alıb-vermə ritmidir. Tez-tez və səthi nəfəs almaq qanda oksigen-karbon qazı balansını pozaraq başgicəllənməni artırır. Vəziyyəti sabitləşdirmək üçün "diyafraqma nəfəsi" və ya "4-7-8" texnikasını tətbiq etmək lazımdır. Dörd saniyə ərzində burnunuzla dərin nəfəs alıb, yeddi saniyə...
24 Avqust 2026, 08:50
Hər gün 30 dəqiqə piyada gəzməyin orqanizmə faydaları
Hər gün müntəzam olaraq 30 dəqiqə piyada gəzmək bədən sağlamlığını qorumağın, müxtəlif xəstəliklərin qarşısını almağın ən sadə, təsirli yollarından biridir. Bu vərdiş xüsusi idman zalı, əlavə avadanlıq tələb etmədən orqanizmin bütün sistemlərinə müsbət təsir göstərir. Müasir dövrdə azhərəkətli həyat tərzinin yaratdığı fesadları aradan qaldırmaq üçün gündəlik gəzintilər həyati əhəmiyyət kəsb edir.Citypost.az xəbər verir ki, gündəlik yarım saatlıq yürüyüş ilk növbədə ürək-damar sisteminin fəaliyyətini yaxşılaşdırır. Qan dövranını sürətləndirərək arteriyaların elastikliyini artırır, yüksək təzyiqi normallaşdırır, infarkt, insult riskini kəskin şəkildə azaldır. Eyni zamanda maddələr mübadiləsini aktivləşdirərək qanda şəkərin səviyyəsini tənzimləyir, hüceyrələrin insulininə qarşı həssaslığını artırır, bununla da ikinci tip şəkərli diabetin yaranma...
21 Avqust 2026, 23:58
Qanda xolesterini təbii yolla salmağın 5 sınanmış üsulu
Qanda xolesterinin səviyyəsini tənzimləmək, ürək-damar xəstəlikləri riskini azaltmaq üçün ev şəraitində tətbiq olunan təbii üsullar mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Qandakı "pis" xolesterini (LDP) aşağı salmaq, "yaxşı" xolesterini (YDP) yüksəltmək üçün dərman müalicəsinə ehtiyac qalmadan həyat tərzində müəyyən düzəlişlər etmək kifayətdir. Gündəlik rasionu, fiziki aktivliyi düzgün tənzimləməklə damar sağlamlığını təbii yolla qorumağın 5 sınanmış, effektiv üsulu mövcuddur.Citypost.az xəbər verir ki, birinci üsul rasionda həll olunan liflərlə zəngin qidalara üstünlük verməkdir. Yulaf, arpa, paxlalılar, alma, armud, sitrus meyvələri tərkibindəki yüksək lif sayəsində xolesterinin həzm sistemindən qana sorulmasının qarşısını alır. İkinci təsirli vasitə rasiona doymamış, sağlam yağları daxil etməkdir. Kərə yağı, marqarin kimi...
21 Avqust 2026, 13:46
Mədə yanması (reflyuks) zamanı dərhal nə etməli? – Ev şəraitində ilkin yardım
Mədə yanması, yəni qida borusuna mədə turşusunun sızması ilə müşayiət olunan reflyuks, qəfil baş qaldırdıqda şiddətli narahatlıq, göynəmə hissi yaradır. Yeməkdən dərhal sonra, yaxud gecə saatlarında artan bu vəziyyəti ev şəraitində tez bir zamanda yüngülləşdirmək mümkündür. Doğru addımlar atmaqla turşuluq balansını tənzimləmək, göynəməni tez bir zamanda dayandırmaq olar.Citypost.az xəbər verir ki, reflyuks tutması zamanı edilməli ilk iş bədənin duruşunu dəyişməkdir. Uzanmış vəziyyətdəsinizsə, dərhal ayağa qalxmaq, yaxud dik oturmaq lazımdır. Bədənin yuxarı hissəsini dik saxlamaq cazibə qüvvəsi sayəsində mədə turşusunun qida borusuna təkrar qalxmasının qarşısını alır. Geniş, rahat geyimlər geyinmək, kəməri boşaltmaq mədəyə düşən fiziki təzyiqi azaldaraq narahatlığı sürətlə zəiflədir.Ev şəraitində...
21 Avqust 2026, 11:00
