Böyük yük gəmiləri dənizdə necə tarazlıqda qalır? – Ballast suyu mexanizmi
Maraqlı 25 Avqust 2026, 16:33
350
Böyük yük gəmiləri, konteynerdaşıyanlar, tankerlər okeanlarda minlərlə ton ağır yüklə hərəkət edərkən dalğaların, fırtınaların təsirinə qarşı mühəndislik möcüzəsi sayılan xüsusi tarazlıq mexanizmlərindən istifadə edirlər. Gəminin dənizdə aşmadan, batmadan sabit üzməsini təmin edən əsas amil "ballast suyu" sistemidir. Yüksüz gəmilərin gövdəsi sudan yuxarı qalxdığı üçün dalğalarda aşma riski artır, ballast suyu mexanizmi precisely bu təhlükənin qarşısını almaq üçün tətbiq olunur.
Citypost.az xəbər verir ki, ballast suyu mexanizmi gəminin dibində, yan tərəflərində yerləşən xüsusi ballast çənlərinin (çənlər zəncirinin) dəniz suyu ilə doldurulub-boşaldılması prinsipinə dayanır. Gəmi limanda yükünü boşaltdıqda mərkəz ağırlığı yuxarı sürüşür, batma dərinliyi (osadka) azalır. Bu zaman xüsusi nasoslar vasitəsilə dəniz suyu çənlərə çəkilir, gəmi ağırlaşaraq suya daha çox batır, ağırlıq mərkəzi aşağı enir. Yük yenidən gəmiyə vurulduqda isə çənlərdəki su xaric edilir; beləliklə gəminin ağırlıq balansı sabit saxlanılır.
Ağırlıq mərkəzi ilə suyun itələmə qüvvəsi (üzmə qüvvəsi) arasındakı fiziki balans gəminin yırğalanmasını minimuma endirir. Dalğalar gəmini bir tərəfə əydikdə ballast suyu sayəsində yaranan bərpaedici moment gəmini dərhal şaquli vəziyyətə qaytarır. Müasir gəmilərdə bu proses avtomatik sensorlar, kompyuter idarəetmə sistemləri vasitəsilə nəzarətdə saxlanılır; çənlər arasındakı suyun paylanması dənizin vəziyyətinə uyğun anlıq tənzimlənir.
Ballast suyu navigasiya təhlükəsizliyini təmin etməklə yanaşı, ekoloji məsələləri də gündəmə gətirir. Bir regiondan çəkilən su başqa dənizə axıdıldıqda yad mikroorqanizmlərin, dəniz canlılarının yeni ekosistemə daşınması baş verir. Bu səbəbdən müasir dənizçilik standartlarına əsasən gəmilərdə ultrabənövşəyi, mexaniki filtrasiya sistemləri quraşdırılır. Ballast suyunun zərərsizləşdirilməsi dəniz ekologiyasını qoruyarkən gigant gəmilərin fırtınalı okeanlarda təhlükəsiz üzməsinə şərait yaradır.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Niyə dəniz suyunu içmək olmaz? – Hüceyrə səviyyəsində suyun təsiri
Dəniz suyunu içməyin insan orqanizmi üçün ölümcül risk yaratması tərkibindəki yüksək duz konsentrasiyası ilə birbaşa bağlıdır. Dünya okeanında suyun duzluluq səviyyəsi təxminən 3,5 faiz təşkil edir, bu da insan qanındakı duz nisbətindən üç dəfədən çox yüksəkdir. Orqanizm daxilə daxil olan maddələrin balansını qorumağa çalışsa da, dəniz suyu insan biologiyasının həyati funksiyalarını hüceyrə səviyyəsində pozur.Citypost.az xəbər verir ki, bu təhlükəli prosesin mərkəzində "osmos" adlanan fiziki-bioloji qanunauyğunluq dayanır. Osmos qanununa əsasən, maye tərkibində duz az olan mühitdən duz qatılığı daha yüksək olan mühitə tərəf hərəkət edir. Dəniz suyu mədə-bağırsaq sisteminə daxil olduqda hüceyrədənkənar mühitdə duz sıxlığı kəskin artır. Nəticədə hüceyrələr öz daxilindəki...
25 Avqust 2026, 16:09
Paltarların etiketinə vurulan yuyulma rəmzləri nə deməkdir?
Paltarların daxili etiketinə vurulan simvollar geyimlərin ilkin görünüşünü, rəngini, strukturunu uzun müddət qorumaq üçün nəzərdə tutulmuş beynəlxalq qulluq təlimatlarıdır. Müxtəlif parça növlərinin özünəməxsus yuyulma, ütülənmə, qurutma tələbləri var. Bu rəmzləri doğru oxumaq geyimlərin tez sıradan çıxmasının, kiçilməsinin, rənginin solmasının qarşısını almağa kömək edir.Citypost.az xəbər verir ki, yuma rejimini bildirən simvollar adətən içi su ilə dolu qab işarəsi ilə təsvir olunur. Qabın içərisində göstərilən rəqəmlər (30°, 40°, 60°) suyun maksimum icazə verilən temperaturunu ifadə edir. Qab işarəsinin altında tək xəttin olması həssas yuma rejimini, cüt xətt isə ultra-həssas (zəif sıxma) rejimini bildirir. Qaba əl şəklinin çəkilməsi məhsulun yalnız əldə yuyulmalı olduğunu,...
25 Avqust 2026, 15:46
Plastik qabların altındakı üçbucaq kodları nəyi bildirir? – Hansılar təhlükəsizdir?
Plastik qabların, şüşələrin, qida konteynerlərinin alt hissəsində yerləşən oxlardan ibarət üçbucaq simvolları materialın təkrar emal olunma imkanını, kimyəvi tərkibini əks etdirən beynəlxalq markalamadır. Üçbucağın daxilində yazılmış 1-dən 7-yə qədər rəqəmlər plastikin növünü, istifadə təhlükəsizliyini, qida ilə təmas şərtlərini müəyyənləşdirməyə kömək edir. Bu kodları düzgün oxumaq gündəlik həyatda sağlamlığa zərər vura biləcək toksik maddələrdən qorunmaq üçün vacibdir.Citypost.az xəbər verir ki, istehlakçılar üçün ən təhlükəsiz sayılan plastik növləri 2, 4, 5 rəqəmləri ilə işarələnmiş qablardır. "2" kodlu HDPE (yüksək sıxlıqlı polietilen) milk şüşələri, detergant qabları üçün istifadə olunur, kimyəvi maddə sızdırmır, yüksək etibarlılığı ilə seçilir. "4" kodlu LDPE (aşağı sıxlıqlı polietilen) paketlər,...
25 Avqust 2026, 15:28
Yalan danışan insanı bədən dilindən necə tanımaq olar?
Yalan danışan insanı bədən dili, şüuraltı davranışlar vasitəsilə müəyyən etmək psixoloji, verbal müşahidələrə dayanır. İnsan yalan uydurarkən beyni eyni vaxtda həm həqiqəti gizlətmək, həm də inandırıcı hekayə qurmaq üçün əlavə zehni gərginlik keçirir. Bu daxili stres, həyəcan fizioloji reaksiyalara təkan verir, insanın özündən asılı olmadan jest, mimikalarında özünü büruzə verir.Citypost.az xəbər verir ki, yalanın ən qabarıq göstəricilərindən biri göz təması, göz hərəkətləridir. Yalan danışan şəxs adətən birbaşa göz təmasından qaçır, baxışlarını tez-tez yana, aşağı yayındırır. Əksinə, bəzi hallarda inandırıcı görünmək üçün həddindən artıq, süni göz təması qurmağa cəhd edirlər. Bununla yanaşı, göz qırpmalarının tezliyinin birdən-birə artması, göz bəbəklərinin genişlənməsi beynin...
25 Avqust 2026, 13:14
Nəriman Nərimanov Atatürkə nə cavab vermişdi? – İki ölkə arasındakı tarixi yardım faktları
1920-ci il may ayının 3-də Mustafa Kamal Paşa Şərq Cəbhəsi komandiri Kazım Qarabəkir Paşaya aşağıdakı məzmunda bir məktub yazır: “Dövlətdə heç pul qalmadı. Ölkə daxilində pul təmin edə biləcəyimiz bir qaynaq yoxdur. Başqa qaynaqlardan pul əldə edənə qədər, Azərbaycan Hökumətindən borc pul alınmasını təşkil etmənizi istəyirəm”. Kazım Qarabəkir Paşa Atatürkün bu istəyini Azərbaycan hökumətinə bildirir. Bu, Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası ilə Ankara hökuməti arasındakı ilk rəsmi təmas idi. Və bununla Azərbaycandan Türkiyəyə qardaş əli 1921-ci ildə, Nərimanovun şəxsi əmriylə uzanıb. Azərbaycanın Xarici İşlər Naziri Mirzə Davud Hüseynov savaşda qazanılan uğurlar münasibətilə göndərdiyi teleqramda “…Qazanılan büyük zəfərlərə görə Türk xalqını...
25 Avqust 2026, 13:06
Azərbaycan ziyalılarının qənimi: Ağasəlim Atakişiyevin 1937-ci il repressiyasındakı rolu
Əhməd Cavad, Mikayıl Müşfiq, Hüseyn Cavid kimi ziyalılara işgəncələr verən 1937-ci il. Stalin repressiyasının başlandığı il.Mikayıl Müşfiq, Əhməd Cavad, Əhməd Rəcəbli və İsmixan Rəhimov kimi onlarla dahi Azərbaycan ziyalısının istintaqa dəvət edilir. Sorğu sual qısa çəkir və onlara işgəncələr edərək etmədikləri işlərə imza atmağa məcbur edirlər.Azərbaycan Kommunist partiyasının VI mart Plenumu tərəfindən qoyulmuş və siyasi repressiyaların qurbanı olan "Üçlük"-ə daxil olan Yuvelyan Davidoviç Sumbatov-Topuridze (Sədr), Teymur Quliyev və Cahangir Axundzadə Moskvadan birbaşa əmr əsasında ziyalıları məhv etməyə başlayırlar. İttiham olunan şəxslərin vəkilləri olmurdu, çox vaxt özləri də iclasda iştirak etmirdilər, çünki işgəncə nəticəsində artıq onların "günahları" bəlli idi..Məhz Azərbaycan ziyalılarına işgəncə...
25 Avqust 2026, 13:06
