Niyə bəzi günlər heç nə etmək istəmirik? – Bədən yorğunluğunun fərqli forması
Maraqlı 06 Avqust 2026, 17:05
401
Səhər oyanırsınız, fiziki olaraq heç bir ağır iş görməmisiniz, yuxunuzu da görünür ki, almısınız, lakin daxilinizdə kəskin bir istəksizlik və hərəkətsizlik hissi var. Ən sadə gündəlik tapşırıqlar, telefon zənginə cavab vermək və ya masanın arxasına keçmək belə gözünüzdə dəfələrlə böyüyür. Çox vaxt bu halı "tənbəllik" və ya "iradəsizlik" adlandıraraq özümüzü təqsirləndiririk. Lakin neyrobiologiya və psixologiya sahəsindəki son araşdırmalar göstərir ki, bu hiss adətən sadə fiziki yorğunluq deyil; bu, bədənimizin və beynimizin verdiyi "emosional və ya sinir sistemi yorğunluğunun" fərqli bir formasıdır.
Citypost.az xəbər verir ki, bu vəziyyətin arxasında duran əsas neyrobioloji faktor beynimizdəki motvasiya və mükafat mərkəzini idarə edən dopamin neyromediatorunun səviyyəsidir. Dopamin yalnız həzz aldığımız anlarda deyil, hər hansı bir işə başlamaq üçün ehtiyac duyduğumuz "daxili təkan" anında ifraz olunur. Əgər uzun müddət davamlı gərginlik, qeyri-müəyyənlik, xroniki stres və ya həddindən artıq informasiya yükünə (sosial media, xəbərlər) məruz qalırıqsa, beynin dopamin reseptorları həssaslığını itirir. Nəticədə beyin enerjini qorumaq üçün avtomatik olaraq "qənaət rejiminə" keçir. Bu zaman yaranan istəksizlik iradə zəifliyi değil, beynin özünü tam tükənmədən qorumaq üçün tətbiq etdiyi təbii müdafiə mexanizmidir.
Digər bir vacib səbəb müasir insanın ən çox qarşılaşdığı "zehni və emosional tükənmədir". Fiziki iş gördükdə əzələlərimizin ağrıdığını hiss edirik və istirahət etmək bizə təbii gəlir. Lakin zehni iş gördükdə və ya uzun sürməyən, arxa fonda davam edən emosional gərginlik yaşadıqda sinir sistemimiz eyni dərəcədə, hətta daha çox güc sərf edir. Bədən fiziki olaraq dincəlsə də, sinir sistemi "döyüş və ya qaç" (sympathetic nervous system) rejimindən çıxa bilmir. Nəticədə orqanizm bir gün tamamilə dayanır və heç bir işə həvəs göstərmir.
Bununla yanaşı, hormonal dəyişikliklər, B12 və D vitamini çatışmazlığı, qalxanvarı vəzinin (zob) fəaliyyətinin zəifləməsi və hətta keyfiyyətsiz yuxu fazaları da bu cür "izaholunmaz" istəksizlik günlərinin fiziki səbəbləri arasında yer alır. Bədən hüceyrə səviyyəsində kifayət qədər enerji hasil edə bilmədikdə, şüurumuz bu vəziyyəti motvasiyasızlıq kimi qəbul edir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, belə günlərlə qarşılaşdıqda özünüzü məcbur edərək daha böyük stresə salmaq əvəzinə, bədənin bu siqnalını qəbul etmək lazımdır. Özünüzə günahkarlıq hiss etmədən tam dincəlməyə icazə vermək, sosial mediadan uzaqlaşmaq, təmiz havada gəzmək və kiçik, təzyiqsiz addımlarla ritmə qayıtmaq sinir sisteminin bərpa olunmasının ən sürətli yoludur.
Heç nə etmək istəmədiyiniz günlər tənbəlliyinizin deyil, bədəninizin sizə verdiyi "mənə bir az vaxt ver, bərpa olunmalıyam" mesajıdır. Bu siqnalı vaxtında dinləmək uzunmüddətli psixoloji və fiziki sağlamlığınızı qorumağın ən vacib şərtidir.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Paltar alarkən ilk yumadan sonra yığılan parçaları necə tanıyaq?
Yeni alınan bir geyimin ilk yumadan sonra kiçilməsi, qollarının qısalması və ya forması pozularaq bir ölçü kiçik görünməsi geyim həvəskarlarının qarşılaşdığı ən məyusedici məişət problemlərindən biridir. Çox vaxt bu vəziyyəti yumada suyun temperaturunun yanlış seçilməsi ilə əlaqələndirsək də, tekstil mütəxəssisləri bildirirlər ki, parçanın yığılma meyli hələ o mağaza rəfində olarkən onun liflərində və toxuma strukturunda gizlənir. Paltar alarkən bir neçə kiçik detala və fiziki standarta diqqət yetirməklə, ilk yumada yığılacaq parçaları dərhal tanımaq mümkündür.Citypost.az xəbər verir ki, parçaların yığılmasının əsas neytral səbəbi liflərin növü və onların rütubətə göstərdiyi reaksiyadır. Təbii liflər — xüsusilə 100% pambıq, kətan, yun və viskoz rütubəti...
06 Avqust 2026, 17:30
Soyuducudan gələn o qəribə qoxu: Evdəki hansı ərzaq sakitcə xarab olur?
Soyuducunun qapısını açarkən burnumuza dəyən o kəskin və xoşagəlməz qoxu demək olar ki, hər evdə zaman-zaman qarşılaşılan ən can sıxıcı məişət problemlərindən biridir. Çünki ilk baxışda soyuducunun rəfləri qaydasında görünə, görünən bütün yeməklər və tərəvəzlər təzə təsir bağışlaya bilər. Lakin o narahatedici qoxu getdikcə güclənir və hətta digər təzə ərzaqlara da hopmağa başlayır. Qida təhlükəsizliyi və məişət mütəxəssislərinin fikrincə, soyuducuda "sakitcə" xarab olaraq bütün mühiti zəhərləyən, gözdən kənarda qalan müəyyən "gizli təqsirkarlar" var.Citypost.az xəbər verir ki, soyuducuda ən çox diqqətdən qaçan və sakitcə çürüyərək kəskin qoxu yayan ərzaqların başında tərəvəz qutusunun dibində unudulan yarımçıq və ya yumşalmış tərəvəzlər gəlir. Xüsusilə...
06 Avqust 2026, 14:58
Təzə tanış olduğumuz adamın adını 5 saniyəyə unutmamaq üçün nə etməli?
Yeni biri ilə tanış olduqdan cəmi bir neçə saniyə sonra onun adını tamamilə unutmaq gündəlik həyatda demək olar ki, hər birimizin qarşılaşdığı ən geniş yayılmış və bəzən utandırıcı situasiyalardan biridir. Tanışlıq anında qarşı tərəfin adını eşitsək də, beyin həmin məlumatı dərhal silir və dialoqun davamında həmin şəxsə müraciət etmək çətinləşir. Çox vaxt bu halı zəif yaddaşla əlaqələndirsək də, neyropsixoloqlar bildirirlər ki, problem yaddaşın tutumunda deyil, tanışlıq anındakı diqqət dağınıqlığında və informasiyanın qısamüddətli yaddaşdan uzunmüddətli yaddaşa ötürülməməsindədir.Citypost.az xəbər verir ki, neyrobioloji baxımdan tanışlıq anı beyin üçün yüksək gərginlik və informasiya yükü dövrüdür. Yeni biri ilə qarşılaşarkən beynimiz eyni anda qarşı tərəfin...
06 Avqust 2026, 14:24
Avtomobildə kondisioner işlədənlərin NƏZƏRİNƏ: Yanacaq sərfiyyatını optimize edən düzgün dərəcə
Yay aylarında və isti havalarda avtomobillərdə kondisioner sistemi sürücü və sərnişinlərin rahatlığı üçün ən vacib funksiyalardan birinə çevrilir. Lakin kondisioneri qoşduqdan sonra avtomobilin yanacaq sərfiyyatının kəskin artması bir çox sürücünü narahat edən əsas məsələlərdəndir. Avtomobil ekspertlərinin və mühəndislərinin verdiyi xəbərdarlıqlara görə, kondisioneri "LO" (ən soyuq) rejimdə və ya ən aşağı dərəcədə işlətmək həm mühərrikə əlavə yük salır, həm də benzin sərfiyyatını 10-20% aralığında artırır. Yanacaq səmərəliliyini qorumaq və avtomobil salonunda optimal iqlim yaratmaq üçün isə müəyyən olunmuş xüsusi bir dərəcə rejimi mövcuddur.Citypost.az xəbər verir ki, avtomobil mühəndislərinin apardığı sınaqlar göstərir ki, avtomobil salonu üçün ən optimal və qənaətcil dərəcə 21°C...
06 Avqust 2026, 12:02
Təyyarə bileti alarkən "Gizli rejim"dən istifadə etmək lazımdır?
Səyahət planlaşdıran və onlayn aviabilet axtaran demək olar ki, hər bir istifadəçinin eşitdiyi ən populyar məsləhətlərdən biri biletləri mütləq "Gizli rejim" (Incognito Mode) vasitəsilə axtarmaqdır. Xalq arasında geniş yayılmış iddiaya görə, aviaşirkətlər və bilet axtarış sistemləri brauzerin keş yaddaşını (cookies) izləyərək istifadəçinin eyni marşrut üzrə dəfələrlə axtarış etdiyini tapır və süni şəkildə qiyməti qaldırır ki, alıcı panikaya düşüb bileti dərhal alsın. Lakin aviasiya sənayesi mütəxəssislərinin, məlumat analitiklərinin və qlobal bronlama sistemlərinin apardığı təhlillər bu iddianın sadəcə bir rəqəmsal mif olduğunu sübut edir.Citypost.az xəbər verir ki, reallıqda aviabiletlərin qiymətinin qəflətən dəyişməsinin brauzerinizin keş yaddaşı və ya kimliyinizlə heç bir əlaqəsi yoxdur....
06 Avqust 2026, 08:32
Dişləri fırçalayan kimi ağzı su ilə yaxalamaq yanlışdır? Stomatoloqlardan xəbərdarlıq
Uşaqlıqdan bəri hər birimizə aşılanan əsas gigiyena vərdişlərindən biri dişləri fırçaladıqdan dərhal sonra ağzı bol su ilə yaxalamaqdır. Köpüyü və məcun qalığını ağızdan tamamilə təmizləmək bizə təbiilik və təmizlik hiss etdirir. Lakin stomatologiya mütəxəssislərinin və beynəlxalq səhiyyə təşkilatlarının apardığı son araşdırmalar göstərir ki, illərdir düzgün hesab etdiyimiz bu gündəlik vərdiş əslində diş sağlamlığına vurulan ən böyük zərbələrdən biridir.Citypost.az xəbər verir ki, xəbərdarlığın arxasında duran əsas elmi səbəb diş məcunlarının tərkibindəki ftorid (florid) maddəsidir. Ftorid diş emalını möhkəmləndirən, turşuların yaratdığı aşınmanın qarşısını alan və karies (çürümə) riskini kəskin şəkildə azaldan ən effektiv komponentdir. Dişləri fırçaladıqda məcunun tərkibindəki ftorid diş səthinə çökür...
05 Avqust 2026, 20:33
