Ac qarına meyvə yemək faydalıdır, yoxsa zərərli?
Tibb 05 Avqust 2026, 21:33
392
Gündəlik qidalanmada meyvələrin nə vaxt və necə istehlak edilməsi ilə bağlı sosial mediada və sağlamlıq bloqlarında bir-birinə zidd bir çox iddialara rast gəlinir. Ən geniş yayılmış miflərdən biri odur ki, meyvəni mütləq ac qarına yemək lazımdır, əks halda o, mədədəki digər qidalarla qarışaraq çürüyür, qıcqırırvə həzm sistemini zəhərləyir. Lakin aparılan araşdırmalar bu iddiaların tamamilə yanlış olduğunu və mədənin həzm mexanizminin necə işlədiyini nəzərə almadığını ortaya qoyur.
Citypost.az xəbər verir ki, həzm sisteminin fiziologiyasına elmi baxışla nəzər salsaq, insan mədəsinin və həzm fermentlərinin eyni anda müxtəlif növ qidaları həzm etmək üçün mükəmməl şəkildə proqramlaşdırıldığını görərik. Mədə şirəsi kəskin turşululuq dərəcəsinə (pH 1.5-3.5) malikdir ki, bu da hər hansı bir bakteriyanın yaşamasına və qidanın "çürüməsinə" imkan vermir. Eyni zamanda mədəaltı vəzi və nazik bağırsaq zülalları, yağları və karbohidratları eyni vaxtda parçalamaq üçün pepsin, lipaza və amilaza kimi həzm fermentləri ifraz edir. Mədədəki qidaların bir-biri ilə reaksiyaya girib "büzüşməsi" və ya "zəhər yaratması" fikri biofiziki baxımdan absurddur.
Bəs ac qarına meyvə yemək sağlam insan üçün faydalıdır, yoxsa zərərli? Ümumilikdə, sağlam bir həzm sisteminə malik insan üçün ac qarına meyvə yeməyin heç bir zərəri yoxdur; əksinə, tərkibindəki liflər, vitaminlər və su sürətlə sorulur. Lakin bu məsələdə əsas faktoru insan orqanizminin fərdi xüsusiyyətləri təşkil edir. Məsələn, diabet və ya insulin müqaviməti olan şəxslər üçün ac qarına yüksək fruktozalı (meyvə şəkəri) meyvələr yemək tövsiyə edilmir. Çünki mədədə zülal və ya yağ olmadıqda, meyvədəki şəkər qana həddindən artıq sürətlə keçir və qan şəkərinin kəskin yüksəlməsinə (qlikemiya piklərinə) səbəb olur.
Digər tərəfdən, qastrit, reflüks (mədə qıcqırması) və ya mədə xorası kimi problemlərdən əziyyət çəkən şəxslər üçün də ac qarına sitrus meyvələri (portağal, qreyfrut, limon) və ya turş alma kimi qidalar yemək mədə divarını qıcıqlandıra bilər. Meyvələrin tərkibindəki təbii turşular və vitamin C ac mədədə turşuluğu artıraraq yanma və ağrı hissiyatı yarada bilər. Belə hallarda meyvəni əsas yeməklərdən 1-2 saat sonra və ya yanında bir az qoz-fındıq, qatıq kimi zülal/yağ mənbəyi ilə birlikdə istehlak etmək ən doğru yoldur.
"Meyvə sadəcə ac qarına yeyilməlidir" və ya "ac qarına meyvə yemək hər kəsə zərərdir" kimi mütləq qaydalar elmi əsasa söykənmir. Meyvə günün hər hansı bir saatında — istər ac, istər tox — orqanizm üçün son dərəcə faydalı bir qida mənbəyidir. Əsas məqam, öz bədəninizin reaksiyalarını dinləmək, xüsusi sağlamlıq vəziyyətinizi (şəkər dərəcəsi, mədə rahatsızlıqları) nəzərə almaq və meyvə istehlakında balansı qorumaqdır.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Hər gün eyni saatda yatmağın beynə təsiri: Yuxu rejiminin gənclik hormonu ilə əlaqəsi
Müasir həyatın sürətli ritmi, gərgin iş qrafiki və sosial media vərdişləri bir çoxumuzun yuxu saatlarını nizamsız hala salıb. Həftə içi erkən yatıb həftə sonları gec saatlara qədər oyaq qalmaq adi hal sayılsa da, aparılan araştırmalar göstərir ki, yatmaq saatının davamlı dəyişməsi mərkəzi sinir sisteminə kəskin mənfi təsir göstərir. Əksinə, hər gün eyni saatda yatıb-oyanmaq vərdişi beynin biologiyasını yeniləyir və "gənclik hormonu" kimi tanınan böyümə hormonunun maksimal səviyyədə sintez olunmasını təmin edir.Citypost.az xəbər verir ki, insan beyni sirkad ritm adlanan 24 saatlıq bioloji saata köklənib. Bu daxili saat günəş işığına və müəyyən edilmiş saatlıq vərdişlərə əsasən fəaliyyət göstərir. Hər gün eyni...
05 Avqust 2026, 16:20
Yuxuda yıxılma hissi ilə oyanırıq: Beynin bədənə verdiyi gözlənilməz reaksiya
Yuxunun ilk dəqiqələrində anidən yüksəklikdən aşağıya doğru yıxıldığımızı hiss edərək diksinib oyanmaq demək olar ki, hər birimizin həyatında azı bir dəfə yaşadığı təcrübələrdən biridir. İnsan yuxuya gedərkən baş verən bu qəfil hərəkət bəzən ürək döyüntüsünün sürətlənməsi və qorxu hissi ilə müşayiət olunur. Bir çox qədim inanclarda bu hal müxtəlif mistik səbəblərlə izah edilsə də, müasir neyrofiziologiya və somnologiya (yuxu elmi) bu hadisənin tamamilə təbii və elmi izahını ortaya qoyur.Citypost.az xəbər verir ki, elmi dildə "hipnik səyrimə" (hypnic jerk) və ya "yuxu diksinməsi" adlanan bu proses, beynin oyanıqlıq vəziyyətindən yuxu fazasına keçid anında verdiyi gözlənilməz neyron reaksiyasıdır. Yuxuya gedərkən bədənimizin əzələ...
04 Avqust 2026, 18:00
Niyə bəzi insanlar gecələr həddindən artıq tərləyir? – Həkimlərdən xəbərdarlıq
Gecə saatlarında rahat yatmaq istərkən pijama və ya yataq dəstlərini dəyişdirəcək dərəcədə həddindən artıq tərləmə problemi bir çox insanın qarşılaşdığı narahatlıqlardan biridir. Otaq temperaturunun yüksək olması və ya qalın yorğandan istifadə kimi sadə səbəblər kənarda qaldıqda, təkrarlanan gecə tərləmələri tibbi dildə "hiperhidroz" adlanır və orqanizmdə gedən müəyyən pozuntuların xəbərçisi ola bilər. Mütəxəssislər bildirirlər ki, gecə tərləmələri sadə bir narahatlıq deyil, bəzən təcili müayinə tələb edən ciddi xəstəliklərin ilkin simptomudur.Citypost.az xəbər verir ki, həkimlərin xəbərdarlıq etdiyi ən yayğın gizli səbəblərdən biri hormonal balansın pozulması və endokrin sistem xəstəlikləridir. Xüsusilə qalxanvari vəzin normadan artıq çalışması (hipertireoz), böyrəküstü vəzi pozuntuları və ya qanda...
04 Avqust 2026, 16:32
Zəncəfil və limon kombinasiyası: İmmuniteti ən sürətli bərpa edən qarışıq
Mövsüm dəyişiklikləri zamanı və infeksiyaların tüğyan etdiyi dövrlərdə immun sistemini gücləndirmək üçün ən çox müraciət edilən təbii vasitələrdən biri zəncəfil və limon qarışığıdır. Əsrlərdir xalq təbabətində istifadə olunan bu ikili, müasir tibbi tədqiqatlar tərəfindən də orqanizmi ən sürətli bərpa edən və müdafiə qabiliyyətini artıran təbii formulası kimi qəbul edilir. Zəncəfilin kəskin, qızdırıcı xüsusiyyəti ilə limonun zəngin vitamin tərkibi birləşdikdə orqanizmdə infeksiyalara qarşı güclü bir sədd yaratmış olur.Citypost.az xəbər verir ki, zəncəfilin müalicəvi gücü onun tərkibindəki "gingerol" adlı aktiv bioloji birləşmədən gəlir. Güclü iltihabəleyhinə və antioksidant xüsusiyyətlərə malik olan gingerol, bədəndəki xroniki iltihab ocaqlarını söndürür və patogen mikroorqanizmlərin çoğalmasının qarşısını alır....
04 Avqust 2026, 15:10
Hər gün 10 min addım atmaq şərtdirmi? – Kardioloqlardan yeni araşdırma
İllərdir sağlam həyat tərzinin və gündəlik fiziki aktivliyin əsas göstəricisi kimi qəbul edilən "günə 10 min addım" qaydası, demək olar ki, hər birimizin qarşısına çıxan ən məşhur sağlamlıq tövsiyələrindən biridir. Lakin kardioloqların və tibb tədqiqatçılarının apardıqları son elmi araşdırmalar bu rəqəmin əslində tibbi bir zərurətdən daha çox, keçmişdə irəli sürülmüş marketinq gedişi olduğunu üzə çıxarır. Tədqiqatlar göstərir ki, ürək-damar sağlamlığını qorumaq, erkən ölüm riskini azaltmaq və uzunömürlülüyü təmin etmək üçün mütləq şəkildə 10 min addım həddini vurmaq məcburi deyil və bu rəqəm hər kəs üçün fərqli elmi göstəricilərə söykənir.Citypost.az xəbər verir ki, müasir kardioloji tədqiqatların nəticələrinə əsasən, orqanizm üçün ən...
04 Avqust 2026, 13:28
Böyrək daşı riskini sıfırlayan vərdiş: Gün ərzində etməli olduğumuz tək şey
Müasir dövrdə böyrək daşı xəstəliyi (nefrolitiaz) ən geniş yayılmış və insanlara şiddətli ağrılar yaşadan uroloji problemlərdən biridir. Kəskin tutmaları ilə həyat keyfiyyətini aşağı salan və böyrək funksiyalarına ciddi zərər vurma təhlükəsi yaradan bu xəstəlikdən qorunmağın yolu isə gözlənildiyindən daha sadədir. Tibb mütəxəssislərinin və elmi tədqiqatların yekdil rəyinə əsasən, gün ərzində riayət olunacaq tək bir təməl vərdiş böyrəklərdə daş əmələ gəlmə riskini minimuma endirmək, hətta tamamilə sıfırlamaq gücünə malikdir. Bu vərdiş orqanizmin günlük düzgün su balansını saxlamaqdan və müntəzəm olaraq kifayət qədər təmiz su qəbul etməkdən ibarətdir.Citypost.az xəbər verir ki, böyrəklərimiz bədəndə təbii süzgəc rolunu oynayaraq qanı təmizləyir, maddələr mübadiləsinin son...
04 Avqust 2026, 12:36
