Gecə saatlarında qan təzyiqinin düşməsi nəyi göstərir?
Tibb 06 Avqust 2026, 12:32
510
İnsan orqanizmi günün 24 saatı boyunca bioloji ritmlərə (sirkad ritmlər) uyğun şəkildə fəaliyyət gösterir. Bu ritmlərin ən vacib göstəricilərindən biri də qan təzyiqinin (təzyiqin) sutka ərzindəki dəyişmə dinamikasıdır. Sağlam bir insanda gecə yuxusu zamanı bədənin istirahət rejiminə keçməsi, sinir sisteminin sakitləşməsi və metabolizmin yavaşlaması nəticəsində qan təzyiqinin gündüz göstəriciləri ilə müqayisədə bir qədər aşağı düşməsi tamamilə təbii və gözlənilən bir fizioloji prosesdir. Kardiologiya elmində bu təbii azalma "dipping" (gecə enməsi) fenomeni adlanır və sağlam ürək-damar sisteminin əsas göstəricilərindən biri hesab olunur.
Citypost.az xəbər verir ki, kardioloqların rəyinə görə, gecə saatlarında arteriyal təzyiqin gündüzki göstəricilərdən təxminən 10% ilə 20% arasında düşməsi normadır. Bu azalma ürək əzələsinin və damar divarlarının sutka ərzində dincəlməsinə, özünü bərpa etməsinə imkan yaradır. Lakin gecə təzyiqinin bu normadan daha çox düşməsi — yəni 20%-dən artıq kəskin enməsi (elmdə "over-dipper" adlanır) və ya əksinə, heç düşməməsi ("non-dipper") ürək-damar sistemində və ya digər daxili orqanlarda gizli patologiyaların olmasından xəbər verir. Məhz bu səbəbdən gecə siqnalları həkimlər üçün xüsusi diaqnostik əhəmiyyət daşıyır.
Gecə yuxusu zamanı qan təzyiqinin kəskin və normadan artıq düşməsi bir çox fərqli sağlamlıq problemindən qaynaqlana bilər. İlk növbədə, bu hal hipertoniya (yüksək təzyiq) xəstələrində istifadə olunan təzyiq dərmanlarının dozasının və ya qəbul vaxtının yanlış seçilməsi ilə bağlı ola bilər. Axşam saatlarında qəbul edilən dozası yüksək antihipertensiv preparatlar gecə saatlarında təzyiqi həddindən artıq aşağı salaraq beyin və ürəyin qan təchizatını zəiflədə bilər. Bu da səhər saatlarında başgicəllənmə, halsızlıq və hətta işemiya riskini artırır. Bununla yanaşı, gecə təzyiqinin həddindən artıq düşməsi xroniki ürək çatışmazlığı, avtonom sinir sisteminin pozuntuları, vegetativ-damar distoniyası, ağır qanazlığı (anemiya) və endokrin vəzilərin disfunksiyası kimi hallarda da tez-tez müşahid olunur.
Digər tərəfdən, gecə təzyiqinin düşməsi əvəzinə sabit qalması və ya yüksəlməsi ("non-dipper" halları) daha ciddi təhlükələrin göstəricisidir. Xüsusilə yuxu apnesi (yuxuda tənəffüsün müvəqqəti dayanması) sindromundan əziyyət çəkən şəxslərdə gecə oksigen çatışmazlığı yarandığı üçün orqanizm stres vəziyyətinə düşür və təzyiq düşmək əvəzinə qalxır. Bu da insult və infarkt riskini dəfələrlə artıran əsas faktorlardan biridir.
Gecə saatlarında təzyiqin mülayim dərəcədə düşməsi bədənin təbii istirahət mexanizmidir, lakin bu enmənin kəskin xarakter alması və ya tamamilə itməsi diqqətdən kənarda saxlanılmamalıdır. Əgər səhərlər başgicəllənmə, gözlərdə qaralma, kəskin yorğunluq və ya gecə tərləmələri ilə oyanırsınızsa, 24 saatlıq Holter təzyiq monitorinqindən keçərək ürək-damar sisteminizin gecə ritmini yoxlatdırmaq və həkim-kardioloqa müraciət etmək ən doğru addımdır.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Böyrək sağlamlığını qoruyan ən sadə qida
İnsan orqanizminin ən kritik süzgəci sayılan böyrəklər hər gün təxminən 180 litr qanı süzərək zərərli maddələri, toksinləri və artıq mayeni bədəndən kənarlaşdırır. Müasir dövrdə düzgün olmayan qidalanma, həddindən artıq duz qəbulu, az su içmək və xroniki stres bu həyati orqanın yükünü dəfələrlə artırır. Bir çox insan böyrək sağlamlığını qorumaq üçün bahalı dərmanlara və ya mürəkkəb detoks proqramlarına müraciət etsə də, nefrologiya və fitoterapiya mütəxəssislərinin fikrincə, cavab çox vaxt gündəlik süfrələrimizdə yer alan sadə göyərtilərdə və xüsusilə onların toxumlarında gizlənir.Citypost.az xəbər verir ki, böyrək toxumlarını təmizləmək və süzgəc funksiyasını bərpa etmək üçün təbiətin təqdim etdiyi ən güclü və əlçatan vasitələrdən biri...
06 Avqust 2026, 09:29
Smartfonun ekran işığını tam söndürmək gözü qoruyurmu? – Qaranlıqda oxumağın görməyə təsiri
Gecə saatlarında, xüsusilə işıqlar söndükdən sonra smartfondan istifadə etmək müasir insanın ən geniş yayılmış vərdişlərindən birinə çevrilib. Bir çox istifadəçi gözlərini qorumaq və ya yorğunluğu azaltmaq məqsədilə ekranın parlaqlığını maksimum dərəcədə endirir, hətta "gecə rejimi" (Dark Mode) funksiyasını aktivləşdirir. İlk baxışda işığı tam söndürməyin gözləri parlaq şüalardan qoruduğu düşünülsə də, oftalmologiya və neyrobiologiya mütəxəssislərinin xəbərdarlıqları tamamilə əks mənzərəni ortaya qoyur: zifiri qaranlıqda minimum parlaqlıqla belə ekrana baxmaq göz sağlamlığı üçün ciddi risklər yaradır.Citypost.az xəbər verir ki, qaranlıq mühitdə smartfona baxarkən insan gözündə mürəkkəb fizioloji proseslər baş verir. İşıq azaldıqca göz bəbəyi (pupil) daha çox işıq toplamaq üçün avtomatik olaraq genişlənir....
06 Avqust 2026, 09:04
Ac qarına meyvə yemək faydalıdır, yoxsa zərərli?
Gündəlik qidalanmada meyvələrin nə vaxt və necə istehlak edilməsi ilə bağlı sosial mediada və sağlamlıq bloqlarında bir-birinə zidd bir çox iddialara rast gəlinir. Ən geniş yayılmış miflərdən biri odur ki, meyvəni mütləq ac qarına yemək lazımdır, əks halda o, mədədəki digər qidalarla qarışaraq çürüyür, qıcqırırvə həzm sistemini zəhərləyir. Lakin aparılan araşdırmalar bu iddiaların tamamilə yanlış olduğunu və mədənin həzm mexanizminin necə işlədiyini nəzərə almadığını ortaya qoyur.Citypost.az xəbər verir ki, həzm sisteminin fiziologiyasına elmi baxışla nəzər salsaq, insan mədəsinin və həzm fermentlərinin eyni anda müxtəlif növ qidaları həzm etmək üçün mükəmməl şəkildə proqramlaşdırıldığını görərik. Mədə şirəsi kəskin turşululuq dərəcəsinə (pH 1.5-3.5)...
05 Avqust 2026, 21:33
Hər gün eyni saatda yatmağın beynə təsiri: Yuxu rejiminin gənclik hormonu ilə əlaqəsi
Müasir həyatın sürətli ritmi, gərgin iş qrafiki və sosial media vərdişləri bir çoxumuzun yuxu saatlarını nizamsız hala salıb. Həftə içi erkən yatıb həftə sonları gec saatlara qədər oyaq qalmaq adi hal sayılsa da, aparılan araştırmalar göstərir ki, yatmaq saatının davamlı dəyişməsi mərkəzi sinir sisteminə kəskin mənfi təsir göstərir. Əksinə, hər gün eyni saatda yatıb-oyanmaq vərdişi beynin biologiyasını yeniləyir və "gənclik hormonu" kimi tanınan böyümə hormonunun maksimal səviyyədə sintez olunmasını təmin edir.Citypost.az xəbər verir ki, insan beyni sirkad ritm adlanan 24 saatlıq bioloji saata köklənib. Bu daxili saat günəş işığına və müəyyən edilmiş saatlıq vərdişlərə əsasən fəaliyyət göstərir. Hər gün eyni...
05 Avqust 2026, 16:20
Yuxuda yıxılma hissi ilə oyanırıq: Beynin bədənə verdiyi gözlənilməz reaksiya
Yuxunun ilk dəqiqələrində anidən yüksəklikdən aşağıya doğru yıxıldığımızı hiss edərək diksinib oyanmaq demək olar ki, hər birimizin həyatında azı bir dəfə yaşadığı təcrübələrdən biridir. İnsan yuxuya gedərkən baş verən bu qəfil hərəkət bəzən ürək döyüntüsünün sürətlənməsi və qorxu hissi ilə müşayiət olunur. Bir çox qədim inanclarda bu hal müxtəlif mistik səbəblərlə izah edilsə də, müasir neyrofiziologiya və somnologiya (yuxu elmi) bu hadisənin tamamilə təbii və elmi izahını ortaya qoyur.Citypost.az xəbər verir ki, elmi dildə "hipnik səyrimə" (hypnic jerk) və ya "yuxu diksinməsi" adlanan bu proses, beynin oyanıqlıq vəziyyətindən yuxu fazasına keçid anında verdiyi gözlənilməz neyron reaksiyasıdır. Yuxuya gedərkən bədənimizin əzələ...
04 Avqust 2026, 18:00
Niyə bəzi insanlar gecələr həddindən artıq tərləyir? – Həkimlərdən xəbərdarlıq
Gecə saatlarında rahat yatmaq istərkən pijama və ya yataq dəstlərini dəyişdirəcək dərəcədə həddindən artıq tərləmə problemi bir çox insanın qarşılaşdığı narahatlıqlardan biridir. Otaq temperaturunun yüksək olması və ya qalın yorğandan istifadə kimi sadə səbəblər kənarda qaldıqda, təkrarlanan gecə tərləmələri tibbi dildə "hiperhidroz" adlanır və orqanizmdə gedən müəyyən pozuntuların xəbərçisi ola bilər. Mütəxəssislər bildirirlər ki, gecə tərləmələri sadə bir narahatlıq deyil, bəzən təcili müayinə tələb edən ciddi xəstəliklərin ilkin simptomudur.Citypost.az xəbər verir ki, həkimlərin xəbərdarlıq etdiyi ən yayğın gizli səbəblərdən biri hormonal balansın pozulması və endokrin sistem xəstəlikləridir. Xüsusilə qalxanvari vəzin normadan artıq çalışması (hipertireoz), böyrəküstü vəzi pozuntuları və ya qanda...
04 Avqust 2026, 16:32
