Dişləri fırçalayan kimi ağzı su ilə yaxalamaq yanlışdır? Stomatoloqlardan xəbərdarlıq
Maraqlı 05 Avqust 2026, 20:33
394
Uşaqlıqdan bəri hər birimizə aşılanan əsas gigiyena vərdişlərindən biri dişləri fırçaladıqdan dərhal sonra ağzı bol su ilə yaxalamaqdır. Köpüyü və məcun qalığını ağızdan tamamilə təmizləmək bizə təbiilik və təmizlik hiss etdirir. Lakin stomatologiya mütəxəssislərinin və beynəlxalq səhiyyə təşkilatlarının apardığı son araşdırmalar göstərir ki, illərdir düzgün hesab etdiyimiz bu gündəlik vərdiş əslində diş sağlamlığına vurulan ən böyük zərbələrdən biridir.
Citypost.az xəbər verir ki, xəbərdarlığın arxasında duran əsas elmi səbəb diş məcunlarının tərkibindəki ftorid (florid) maddəsidir. Ftorid diş emalını möhkəmləndirən, turşuların yaratdığı aşınmanın qarşısını alan və karies (çürümə) riskini kəskin şəkildə azaldan ən effektiv komponentdir. Dişləri fırçaladıqda məcunun tərkibindəki ftorid diş səthinə çökür və mineral qatını bərpa etməyə başlayır. Lakin fırçalamaq bitən kimi ağzı su ilə yaxaladıqda, həmin faydalı ftorid təbəqəsi dərhal yuyulub gedir və dişlər qorumasız qalır.
Böyük Britaniyanın Milli Səhiyyə Xidməti (NHS) və Dünya Stomatoloqlar Assosiasiyası tərəfindən irəli sürülən "Tüpürün, ama yaxalamayın" (Spit, don't rinse) qaydasına görə, fırçalamadan sonra ağızda qalan artıq köpüyü sadəcə tüpürmək kifayətdir. Ağzı su ilə yaxalamadıqda, məcunun tərkibindəki aktiv maddələr diş səthində qalaraq azı 20-30 dəqiqə ərzində emalı qorumağa və bərpa etməyə davam edir. Fırçalamadan dərhal sonra su içmək və ya ağız yaxalama məhsullarından (qarqara) istifadə etmək də eyni dərəcədə korlayıcı təsir göstərir.
Xüsusilə yeməkdən sonra yaranan bakteriya turşularına qarşı dişlərin müqavimətini artırmaq üçün stomatoloqlar fırçalamadan sonra ən azı yarım saat ərzində su daxil heç bir qida və ya maye qəbul etməməyi tövsiyə edirlər. Əgər ağızda məcun dadının qalması sizi narahat edirsə, mütəxəssislər çox az miqdarda su ilə yalnız dodaqları silməyi və ya spirtsiz, xüsusi ftoridli qarqara vasitələrindən fırçalamadan tam fərqli bir saatda istifadə etməyi təklif edirlər.
Nəticə etibarilə, illərlə formalaşmış bir vərdişi dəyişmək ilk günlərdə qəribə görünə bilsə də, fırçalamadan sonra ağzı su ilə yaxalamamaq dişlərinizi kariesdən qorumağın ən asan və pulsuz yoludur. Sadəcə artıq köpüyü tüpürməklə məcunun tərkibindəki mineral qoruyuculara öz işini görmək üçün şans vermiş olursunuz.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Əl sıxma formasından insan xarakterini necə oxumalı?
İş görüşmələrində, sosial tədbirlərdə və ya gündəlik həyatda yeni biri ilə tanış olarkən etdiyimiz ilk fiziki təmas — əl sıxmaqdır. Cəmi bir neçə saniyə çəkən bu sadə jest, əslində qarşı tərəfin şüuraltı dünyası, özünəinamı, hökmranlıq meyli və emosional vəziyyəti haqqında düşündüyümüzdən çox daha böyük məlumat ötürür. Bədən dili mütəxəssisləri və psixoloqlar bildirirlər ki, əl sıxma forması insanın xarakterini və ünsiyyət strategiyasını oxumaq üçün ən etibarlı psixoloji göstəricilərdən biridir.Citypost.az xəbər verir ki, psixoloji müşahidələrə əsasən, gündəlik həyatda ən çox rast gəlinən əl sıxma formaları insanın daxili aləmini açıq şəkildə büruzə verir. Məsələn, əgər qarşı tərəf əlini uzadarkən ovuc içini aşağıya doğru...
05 Avqust 2026, 19:34
Niyə kosmosda səs eşidilmir? – Fizika qanunlarının yaratdığı mütləq sükut
Böyük ekranlı fantastik filmlərdə kosmik gəmilərin gurultu ilə partlaması, lazer silahlarının atəş səsləri və ya asteroidlərin toqquşması zamanı yaranan dəhşətli səs effektləri vizual baxımdan həyəcanverici olsa da, reallıqda fizika qanunlarına tamamilə ziddir. Kainatın dərinlikləri Hollivud filmlərindəki kimi gurultulu deyil, mütləq və dərin bir sükuta qərq olub. Kosmik fəzada ən nəhəng ulduzlar partlasa və ya nəhəng göy cisimləri toqquşsa belə, bu hadisələrin heç birinin səsi kosmosda yayılmıır.Citypost.az xəbər verir ki, bu mütləq sükutun arxasında duran əsas elmi səbəb səsin fizikası və onun təbiəti ilə bağlıdır. Səs mexaniki bir dalğadır və onun bir nöqtədən digər nöqtəyə ötürülməsi üçün mütləq maddə mühiti —...
05 Avqust 2026, 19:07
Niyə bəzi insanlar ağcaqanadları daha çox cəlb edir? – Qan qrupu və dəri mikrobiomu faktı
Yay aylarında açıq havada və ya təbiət qoynunda vaxt keçirərkən çox vaxt maraqlı bir mənzərənin şahidi oluruq: eyni məkanda olan bir neçə nəfərdən biri ağcaqanad dişləmələrindən əziyyət çəkdiyi halda, digərlərinə sanki heç toxunulmur. Xalq arasında bu hal adətən "qanı şirindir" deyimi ilə izah edilsə də, entomologiya (həşərat elmi) və dermatologiya sahəsində aparılan araştırmalar ağcaqanadların "qurban" seçiminin tamamilə biokimyəvi faktorlara söykəndiyini ortaya qoyur.Citypost.az xəbər verir ki, ağcaqanadların insanları seçməsində həlledici rol oynayan ən vacib amillərdən biri qan qrupudur. Araşdırmalar göstərir ki, xüsusilə dişi ağcaqanadlar (yumurta qoymaq üçün zülala ehtiyacı olanlar) "0" (I) qan qrupuna sahib insanlara qarşı xüsusi həssaslıq göstərirlər. "0"...
05 Avqust 2026, 15:32
Niyə tanış musiqiləri dinləmək bizi sakitləşdirir? – Beynin təhlükəsizlik axtarışı
Gündəlik həyatın gərginliyindən, stresdən və ya zehni yorğunluqdan qaçmaq istədikdə bir çoxumuz avtomatik olaraq illərdir bildiyimiz, dəfələrlə dinlədiyimiz mahnılara üz tuturuq. Yeni mahnılar kəşf etmək həyəcanverici gəlsə də, emosional baxımdan çətin anlarda zehnimiz bənzərsiz bir rahatlıq tapmaq üçün təkrar-təkrar eyni tanıdıq melodiyaları seçir. Psixologiya və neyrobiologiya sahəsində aparılan araştırmalar göstərir ki, bu vərdiş sadəcə bir musiqi üstünlüyü deyil, beynin təhlükəsizlik axtarışı və emosional özünümüdəfiə mexanizmidir.Citypost.az xəbər verir ki, zehnimizin tanış melodiyalara verdiyi bu müsbət reaksiyanın arxasında psixologiyada "bənzərlik effekti" (mere-exposure effect) və beynin proqnozlaşdırma mexanizmi dayanır. Beyin davamlı olaraq gələcəyi təxmin etməyə və qeyri-müəyyənlikləri aradan qaldırmağa proqramlaşdırılıb. Yeni bir musiqi...
05 Avqust 2026, 14:24
Zeytun yağının parlaq yaşıl olması keyfiyyət göstəricisi deyil: Yağ etiketindəki böyük aldanış
Zeytun yağı alarkən bir çox istehlakçının diqqət yetirdiyi ilk məqam onun rəngi olur. Şüşə qabda parlaq, zümrüd yaşılı rəngdə görünen yağlar adətən daha təbii, təzə və keyfiyyətli hesab edilir. Şəffaf qablarda təqdim olunan və canlı yaşıl tonları ilə göz oxşayan bu məhsullar rəflərdə daha tez diqqət çəkir. Lakin qida kimyası mütəxəssislərinin və zeytun yağı ekspertlərinin xəbərdarlıqları göstərir ki, rəngə görə keyfiyyət seçimi etmək istehlakçıların düşdüyü ən böyük psixoloji aldanışlardan biridir.Citypost.az xəbər verir ki, zeytun yağının rəngi onun keyfiyyətindən və ya turşuluq dərəcəsindən (acılıq və saflıq göstəricisi) ziyadə, xammalın yığıldığı vaxtdan və tərkibindəki piqmentlərdən asılıdır. Erkən məhsul zamanı, yəni zeytun hələ...
05 Avqust 2026, 13:23
Ölkələrin qızıl ehtiyatları harada saxlanılır? – Başqa dövlətin xəzinəsində olan milli sərvət
Qızıl əsrlərdir ki, dövlətlərin maliyyə sabitliyinin, iqtisadi müstəqilliyinin və krizis anlarında ən etibarlı sığınacağının rəmzi hesab olunur. Mərkəzi banklar milli valyutanı dəstəkləmək və qlobal iqtisadi tərəddüdlərdən qorunmaq üçün tonlarla qızıl ehtiyatı toplayırlar. Lakin bir çox insanı təəccübləndirən əsas məqam odur ki, ölkələrin sahib olduğu bu milli sərvətin böyük bir hissəsi öz sərhədləri daxilində deyil, minlərlə kilometr uzaqda — başqa dövlətlərin yeraltı xəzinələrində saxlanılır.Citypost.az xəbər verir ki, dünyanın ən böyük qızıl saxlanma mərkəzi ABŞ-ın Nyu-York şəhərində yerləşən Federal Ehtiyat Bankı (FED) və məşhur Fort Noksdur(Fort Knox). Bir çox Avropa və Asiya ölkələri, eləcə də beynəlxalq maliyyə təşkilatları öz qızıl külçələrinin böyük...
05 Avqust 2026, 12:07
