Uşaqlarda skarlatina: İlk əlamətlər hansılardır?

Uşaqlarda xüsusilə məktəb və bağça yaşlarında tez-tez rast gəlinən infeksion xəstəliklərdən biri də skarlatinadır. Xəstəlik qəfil başlayan yüksək hərarət, boğaz ağrısı və xarakterik səpkilərlə özünü göstərə bilər. Yoluxduruculuğu yüksək olduğundan, xüsusilə kollektivlərdə – uşaq bağçalarında, məktəblərdə və digər qapalı mühitlərdə xəstəliyin yayılma riski artır.Skarlatina əsasən A qrup beta-hemolitik streptokok bakteriyasının törətdiyi infeksion xəstəlikdir. Bu bakteriya boğaz infeksiyasına səbəb ola bildiyi kimi, bəzi hallarda orqanizmdə xarakterik səpkilərin meydana çıxmasına da gətirib çıxarır. Xəstəlik daha çox uşaqlarda müşahidə olunsa da, yalnız uşaqlara xas deyil və böyüklərdə də rast gəlinə bilər.

Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, valideynlərin skarlatinanı digər uşaqlıq infeksiyalarından ayırd edə bilməsi vacibdir. Çünki xəstəlik sadə boğaz infeksiyası kimi başlaya bilər və ilk mərhələdə valideyn üçün onun hansı infeksiya olduğunu müəyyən etmək çətin ola bilər.Skarlatinanın əsas əlamətlərindən biri yüksək hərarətdir. Uşaqda hərarət 38-40 dərəcəyə qədər yüksələ bilər. Bununla yanaşı, boğazda ağrı, udqunma zamanı çətinlik, halsızlıq, baş ağrısı və iştahasızlıq meydana çıxa bilər. Bəzi uşaqlarda ürəkbulanma və qusma da müşahidə edilə bilər.Xəstəliyin ən xarakterik əlamətlərindən biri isə dəridə yaranan səpkilərdir. Skarlatinada səpkilər adətən xırda, sıx və dərinin səthində qum dənəsi və ya zımpara kağızını xatırladan kobudluq yarada bilən formada olur. Səpkilər çox vaxt boyun və gövdə nahiyəsindən başlayaraq bədənin digər hissələrinə yayıla bilər. Dərinin bəzi nahiyələrində səpkilər daha qabarıq görünür.Üzdə isə səpkilər nisbətən az nəzərə çarpa bilər. Bununla belə, yanaqlarda qızartı yarana, ağız ətrafı isə daha solğun görünə bilər. Bu görünüş də skarlatina zamanı müşahidə edilən əlamətlərdən biridir.

Xəstəliyin digər diqqətçəkən əlamətlərindən biri dilin görünüşündə baş verən dəyişiklikdir. İlk mərhələdə dil üzərində ağ örtük ola bilər, daha sonra isə dil qızararaq xırda çıxıntıların nəzərə çarpdığı “çiyələk dili” görünüşü ala bilər. Bu əlamət təkcə skarlatinaya məxsus olmasa da, digər simptomlarla birlikdə xəstəliyin müəyyənləşdirilməsində həkimə kömək edə bilər.Skarlatinanın yoluxuculuğu yüksəkdir. Xəstə insan danışarkən, öskürərkən və asqırarkən tənəffüs yollarından yayılan damcılar vasitəsilə bakteriyanı digər insanlara ötürə bilər. Xəstə şəxsin ağız və burun ifrazatları ilə birbaşa təmas da yoluxma riskini artıra bilər. Xüsusilə uşaqların bir-biri ilə yaxın təmasda olduğu bağça və məktəblərdə infeksiyanın yayılması daha asan baş verə bilər.

Bu səbəbdən skarlatina şübhəsi olan uşağın digər uşaqlardan müvəqqəti uzaq tutulması və həkim müayinəsindən keçirilməsi vacibdir. Uşağı xəstə halda məktəbə və ya bağçaya göndərmək həm onun vəziyyətinin ağırlaşmasına, həm də infeksiyanın digər uşaqlara yayılmasına səbəb ola bilər.Skarlatinanın diaqnostikası əsasən həkim müayinəsi əsasında aparılır. Həkim uşağın şikayətlərini, boğaz və badamcıqların vəziyyətini, hərarəti və dəridəki səpkiləri qiymətləndirir. Zəruri hallarda boğazdan streptokok üçün sürətli antigen testi və ya boğaz yaxmasının laborator müayinəsi, o cümlədən əkmə testi aparıla bilər.Burada vacib məqam ondan ibarətdir ki, hər boğaz ağrısı və səpki skarlatina demək deyil. Uşaqlarda səpkilərlə müşayiət olunan müxtəlif virus və bakterial infeksiyalar mövcuddur. Buna görə də valideynin yalnız səpkilərin görünüşünə əsaslanaraq uşağa diaqnoz qoyması və müalicəyə başlaması düzgün yanaşma hesab edilmir.Skarlatina bakterial infeksiya olduğu üçün müalicəsində antibiotiklərdən istifadə edilir. Lakin antibiotikin seçilməsi, dozası və müalicə müddəti uşağın yaşından, çəkisindən, klinik vəziyyətindən, allergiya tarixçəsindən və digər tibbi amillərdən asılıdır. Buna görə antibiotik mütləq həkim tərəfindən təyin edilməlidir.

Valideynlərin ən çox yol verdiyi səhvlərdən biri uşağa əvvəlki xəstəlikdən qalan antibiotiki özbaşına vermək və ya başqa bir uşağa təyin edilmiş dərmandan istifadə etməkdir. Bu, həm yanlış müalicəyə, həm də antibiotiklərə davamlılıq probleminə səbəb ola bilər. Antibiotik müalicəsi başlanılıbsa, onun necə və nə qədər müddət istifadə ediləcəyi ilə bağlı həkimin göstərişlərinə əməl etmək lazımdır.Müalicə zamanı uşağın kifayət qədər maye qəbul etməsi də əhəmiyyətlidir. Yüksək hərarət və xəstəlik zamanı orqanizmin mayeyə olan ehtiyacı arta bilər. Su, uyğun mayelər və uşağın vəziyyətinə uyğun digər içkilər qəbul edilə bilər. Boğaz ağrısı səbəbindən uşaq maye qəbul etmək istəmirsə, bu vəziyyətə xüsusi diqqət yetirilməlidir.İstirahət də xəstəlik dövründə vacibdir. Uşağın kifayət qədər yatması və fiziki fəaliyyətinin azaldılması onun özünü daha yaxşı hiss etməsinə kömək edə bilər. Qidalanma zamanı isə uşağın boğaz ağrısını artırmayan, asan udulan qidalara üstünlük vermək mümkündür.Skarlatina vaxtında diaqnoz qoyulub düzgün müalicə edildikdə, adətən yaxşı sağalan xəstəlikdir. Lakin müalicəsiz və ya düzgün müalicə olunmayan streptokok infeksiyası müəyyən hallarda ciddi fəsadlara səbəb ola bilər.Mümkün fəsadlardan biri kəskin revmatik qızdırmadır. Bu, streptokok infeksiyasından sonra immun sisteminin reaksiyası nəticəsində meydana çıxa bilən və ürək, oynaqlar, dəri və sinir sisteminə təsir göstərə bilən ciddi vəziyyətdir. Xüsusilə ürəyin zədələnməsi uzunmüddətli sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər.

Digər mümkün fəsadlardan biri böyrəklərin iltihabi zədələnməsi – poststreptokok qlomerulonefritidir. Bu vəziyyət zamanı sidiyin rəngində dəyişiklik, şişkinlik, sidik ifrazının azalması və arterial təzyiqin yüksəlməsi kimi əlamətlər meydana çıxa bilər. Belə simptomların yaranması halında uşağın təcili tibbi qiymətləndirilməsi lazımdır.Streptokok infeksiyasının digər mümkün ağırlaşmaları arasında sinusit və qulaq infeksiyaları da yer ala bilər. Nadir hallarda infeksiya daha ciddi şəkildə yayıla və ağciyər iltihabı kimi ağırlaşmalarla nəticələnə bilər. Buna görə xəstəliyin ilkin mərhələsindən etibarən uşağın vəziyyətini diqqətlə izləmək vacibdir.Valideynlər xüsusilə yüksək hərarətin davam etməsinə, uşağın həddindən artıq halsız olmasına, maye qəbul edə bilməməsinə, nəfəs almaqda çətinlik çəkməsinə, udqunma probleminin kəskinləşməsinə və vəziyyətinin sürətlə pisləşməsinə diqqət etməlidirlər. Bu əlamətlərdən hər hansı biri müşahidə olunarsa, tibbi yardım gecikdirilməməlidir.Skarlatinadan qorunmada şəxsi gigiyena qaydaları da mühüm rol oynayır. Əllərin mütəmadi yuyulması, xəstə şəxslə yaxın təmasın məhdudlaşdırılması, şəxsi qab-qacaq və digər əşyaların paylaşılmaması infeksiyanın yayılma riskini azaltmağa kömək edə bilər. Uşaqlara öskürərkən və asqırarkən ağız və burunlarını örtməyin vacibliyini öyrətmək də faydalıdır.

Həmçinin oxuyun

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Məcburi Sevginin Qurbanları…

MEYXANAYA “YOX!” DEMƏYİN VAXTIDIR!  

Şahin Qurbanovdan xəbər var...  

Mütəxəssislər valideynlərə tövsiyə edirlər ki, uşağın bədənində səpkilər yarandıqda bunu sadəcə allergiya kimi qiymətləndirməsinlər. Xüsusilə səpkilər yüksək hərarət, boğaz ağrısı və udqunma çətinliyi ilə birlikdə müşahidə olunursa, streptokok infeksiyası ehtimalı nəzərə alınmalı və uşaq həkimə göstərilməlidir.Skarlatinada əsas məsələ xəstəliyin vaxtında tanınması, düzgün diaqnostika və həkim nəzarəti altında müalicədir. Valideynlərin antibiotiki özbaşına başlamaması, uşağın vəziyyətini diqqətlə izləməsi və xəstəlik dövründə onun digər uşaqlardan uzaq saxlanması həm müalicənin effektivliyi, həm də infeksiyanın yayılmasının qarşısının alınması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Unutmaq olmaz ki, uşaqlarda yüksək hərarət və səpkilərin müxtəlif səbəbləri ola bilər. Buna görə də internetdən əldə edilən məlumatlara əsasən uşağa müstəqil diaqnoz qoymaq əvəzinə, şübhəli hallarda pediatr və ya infeksionist tərəfindən müayinə aparılması ən doğru yanaşmadır.

Yeganə