Çənədə “çıqqıltı” təhlükəli ola bilərmi?

Çənədə “çıqqıltı” təhlükəli ola bilərmi?

Ağızınızı açıb-bağlayarkən çənə nahiyəsindən “çıqqıltı”, “xırtıltı” və ya digər səslər gəlirsə, bunu adi və əhəmiyyətsiz hal hesab edib uzun müddət diqqətdən kənarda saxlamaq düzgün olmaya bilər. Bir çox insan çənədən gələn səslərin ağrı yaratmadığı üçün təhlükəli olmadığını düşünür. Lakin bəzi hallarda bu səslər çənə oynağında baş verən funksional dəyişikliklərin ilk əlamətlərindən biri ola bilər.

Citypost.az xəbər verir ki, çənə oynağı, yəni temporomandibulyar oynaq insan orqanizmində olduqca mürəkkəb quruluşa malik oynaqlardan biridir. Bu oynaq danışarkən, yemək yeyərkən, əsnəyərkən və ağızı açıb-bağlayarkən daim fəaliyyət göstərir. Çənə sümükləri, əzələlər, bağlar və oynaq daxilində yerləşən xüsusi disk birlikdə işləyərək çənənin rahat hərəkət etməsini təmin edir. Bu sistemdə yaranan hər hansı dəyişiklik isə zaman keçdikcə müxtəlif şikayətlərə səbəb ola bilər.Ağız açılarkən gələn səs bəzi hallarda oynaq daxilindəki diskin normal vəziyyətinin dəyişməsi ilə əlaqədar ola bilər. Oynaq diski çənə hərəkətləri zamanı sümüklər arasında müəyyən mənada qoruyucu rol oynayır və hərəkətin daha rahat həyata keçirilməsinə kömək edir. Diskin yerinin dəyişməsi və ya hərəkəti zamanı normal mövqeyinə qayıtması çənədə xarakterik “çıqqıltı” səsinin yaranmasına səbəb ola bilər.Çənə oynağında yaranan problemlərin səbəbləri müxtəlif ola bilər. Dişlərin gecələr sıxılması və ya qıcırdılması, davamlı stress, çənəyə həddindən artıq yük düşməsi, sərt qidaların çox çeynənilməsi, birtərəfli çeynəmə vərdişi, travmalar və dişlərin düzgün qapanmaması bu problemlərin yaranmasına və ya mövcud vəziyyətin ağırlaşmasına təsir göstərə bilər. Bəzi insanlar fərqinə varmadan gün ərzində dişlərini sıxır və çənə əzələlərini davamlı gərgin vəziyyətdə saxlayırlar. Bu isə zamanla oynaq və əzələlər üzərində əlavə yük yarada bilər.Başlanğıc mərhələdə yalnız səs eşidilə bilər. Lakin problem davam etdikcə çənə nahiyəsində ağrı, qulaq ətrafında narahatlıq, baş ağrısı, üz əzələlərində gərginlik və çeynəmə zamanı ağrı kimi şikayətlər də meydana çıxa bilər. Bəzi hallarda insan ağızını əvvəlki qədər geniş aça bilmədiyini hiss edir. Çənənin hərəkəti məhdudlaşır, ağız açılarkən və bağlanarkən ağrı yaranır.Daha ciddi hallarda isə çənə oynağında hərəkət məhdudluğu daha da arta bilər. İnsan ağızını tam aça və ya rahat bağlaya bilməz. Çənənin müəyyən vəziyyətdə “kilidlənməsi” də mümkün problemlərdən biridir. Bu cür vəziyyətlər artıq gündəlik həyat keyfiyyətinə ciddi təsir göstərə bilər. Yemək yemək, danışmaq, əsnəmək və hətta ağız gigiyenasını normal şəkildə həyata keçirmək çətinləşə bilər.Çənə oynağından gələn hər bir səs mütləq ciddi xəstəlik demək deyil. Lakin səs davamlıdırsa, tez-tez təkrarlanırsa və xüsusilə ağrı, ağızın açılmasının məhdudlaşması, çeynəmə zamanı narahatlıq və ya çənənin kilidlənməsi kimi əlamətlərlə birlikdə müşahidə olunursa, mütləq mütəxəssis müayinəsinə müraciət etmək lazımdır. Erkən diaqnostika problemin səbəbini vaxtında müəyyən etməyə və vəziyyətin ağırlaşmasının qarşısını almağa kömək edə bilər.Müasir tibbdə çənə oynağı problemlərinin qiymətləndirilməsi üçün müxtəlif müayinə üsullarından istifadə olunur. Həkim şikayətləri və çənənin hərəkətlərini qiymətləndirərək, lazım gəldikdə əlavə görüntüləmə müayinələri təyin edə bilər. Problemin səbəbindən asılı olaraq müalicə planı fərdi şəkildə müəyyən edilir.

Müalicə hər zaman cərrahi müdaxilə demək deyil. Bir çox hallarda erkən mərhələdə çənə oynağına düşən yükün azaldılması, müəyyən vərdişlərin dəyişdirilməsi, fizioterapiya, xüsusi qoruyucu vasitələr və digər konservativ üsullar vasitəsilə şikayətləri nəzarət altına almaq mümkün olur. Əsas məsələ problemi vaxtında aşkar etmək və səbəbə uyğun düzgün yanaşmanın seçilməsidir.Çənədən gələn səsi uzun müddət görməzdən gəlmək düzgün yanaşma deyil. Xüsusilə bu səs getdikcə artırsa və ağrı, narahatlıq və ya ağızın açılmasında çətinlik yaranırsa, gecikmədən müayinəyə müraciət etmək vacibdir. Erkən diaqnostika və düzgün müalicə ilə çənə oynağında yaranan bir çox problemi nəzarət altında saxlamaq və daha ciddi fəsadların qarşısını almaq mümkündür.Ağızınızı açarkən çənənizdən səs gəlirsə, bunu bədəninizin verdiyi siqnallardan biri kimi qiymətləndirin. Vaxtında aparılan müayinə gələcəkdə yaranacaq ağrıların, hərəkət məhdudiyyətinin və çənənin kilidlənməsi kimi problemlərin qarşısının alınmasında mühüm rol oynaya bilər.

Yusif 

Həmçinin oxuyun

Məcburi Sevginin Qurbanları…

MEYXANAYA “YOX!” DEMƏYİN VAXTIDIR!  

Şahin Qurbanovdan xəbər var...  

Hakim Mirlətif Seyidovdan şikayət var...