Ağacdələn minlərlə dəfə ağaca vurur: Bəs beyni niyə zədələnmir?
Maraqlı 02 Sentyabr 2026, 10:30
271
Heç düşündünüzmü, ağacdələn bir gün ərzində dimdiyini ağac gövdəsinə minlərlə dəfə, böyük sürətlə vurduğu halda onun beyni niyə ciddi zərər görmür? İnsan üçün baş nahiyəsinə təkrar-təkrar güclü zərbələrin dəyməsi son dərəcə təhlükəli ola bilər. Hətta bir neçə güclü zərbə belə beyin silkələnməsi və digər ağır fəsadlarla nəticələnə bilər. Ağacdələn isə həyatının böyük hissəsini məhz ağac gövdələrinə dimdiyi ilə zərbələr endirməklə keçirir.
Bu qeyri-adi quşun sirri onun bədən quruluşunda və yaşadığı həyata uyğun xüsusiyyətlərində gizlidir.
Citypost.az xəbər verir ki, ağacdələnin baş və boyun quruluşu adi quşlardan müəyyən mənada fərqlənir. Onun kəllə sümüyü, dimdiyi və zərbənin təsirini azaltmağa kömək edən toxumaları bir-biri ilə uyğun şəkildə fəaliyyət göstərir. Ağaca vurulan zaman yaranan qüvvə birbaşa beynə ötürülmür. Bədənin müxtəlif anatomik xüsusiyyətləri zərbənin təsirini paylamağa və azaltmağa kömək edir.Ağacdələnin dimdiyi də bu prosesdə mühüm rol oynayır. Dimdik ağaca zərbə endirən əsas vasitə olsa da, onun quruluşu yaranan qüvvənin müəyyən hissəsinin baş nahiyəsinə təhlükəli formada ötürülməsinin qarşısını almağa kömək edir. Kəllə və dimdik arasındakı xüsusi anatomik uyğunluq hər zərbənin təsirinin daha düzgün paylanmasına şərait yaradır.Bu quşun boyun əzələləri də son dərəcə vacibdir. Ağacdələn hər dəfə ağaca zərbə vurarkən başını və bədənini dəqiq şəkildə idarə edir. Güclü boyun əzələləri zərbənin istiqamətinin və hərəkətin nəzarətdə saxlanmasına kömək edir. Bu isə başın nəzarətsiz şəkildə hərəkət etməsinin qarşısını alır.Ağacdələnlərin ən maraqlı xüsusiyyətlərindən biri də dillərinin qeyri-adi quruluşudur. Onların uzun dil aparatı və onu dəstəkləyən xüsusi sümük strukturları başın ətrafında fərqli şəkildə yerləşir. Bu anatomik sistem təkcə qida əldə etmək üçün deyil, həm də baş nahiyəsindəki strukturların ümumi mexaniki fəaliyyətində mühüm rol oynayır.
Ağacdələn ağaca təsadüfi şəkildə zərbə endirmir. Onun hərəkətləri son dərəcə dəqiq və koordinasiyalıdır. Dimdik, baş, boyun və bədən bir sistem kimi fəaliyyət göstərir. Minlərlə dəfə təkrarlanan bu hərəkətlər quşun anatomiyasına və həyat tərzinə uyğunlaşdırılmışdır.
Ağacdələn ağac gövdələrini döyəcləməklə yalnız yuva hazırlamır. O, ağac qabığının altında gizlənən həşəratları və digər canlıları tapır, özünə qida əldə edir, həmçinin bəzi hallarda digər ağacdələnlərlə əlaqə yaratmaq və ərazisini bildirmək üçün bu üsuldan istifadə edir. Yəni, ağaca zərbə vurmaq onun həyatı üçün adi bir davranış deyil, yaşaması və təbiətdə öz yerini qoruması üçün vacib fəaliyyətlərdən biridir.
Ən maraqlısı isə budur ki, təbiətdə yaşayan hər bir canlı öz həyat şəraitinə uyğun xüsusiyyətlərlə təchiz olunub. Ağacdələnin həyatı ağaclarla sıx bağlı olduğu üçün onun bədəni də bu fəaliyyətə uyğun mürəkkəb və heyrətamiz bir sistemə malikdir. İnsan üçün təhlükəli ola biləcək minlərlə təkrarlanan zərbə bu quşun anatomik xüsusiyyətləri sayəsində onun gündəlik həyatının adi bir hissəsinə çevrilir.Ağacdələnin kəllə quruluşu, zərbəni idarə edən boyun əzələləri, dimdiyinin xüsusiyyətləri və digər qoruyucu anatomik mexanizmləri birlikdə işləyərək beynin mümkün qədər qorunmasına şərait yaradır. Bu, canlıların yaşadıqları mühitə necə mükəmməl uyğunlaşdıqlarının ən maraqlı nümunələrindən biridir.Təbiətə diqqətlə baxdıqda hər bir canlının öz həyatına uyğun xüsusi xüsusiyyətlərə sahib olduğunu görmək mümkündür. Ağacdələn də bunun ən diqqətçəkən nümunələrindən biridir. Gün ərzində minlərlə dəfə ağaca zərbə endirməsinə baxmayaraq fəaliyyətini davam etdirən bu quşun bədənindəki mürəkkəb qoruma sistemi insanı təbiətin möcüzələri haqqında yenidən düşünməyə vadar edir.
Bu qeyri-adi xüsusiyyət həm də Allahın canlıları yaşayacaqları həyata uyğun xüsusiyyətlərlə yaratmasının möhtəşəm nümunələrindən biri kimi dəyərləndirilə bilər. Ağacdələnə verilən bu xüsusi quruluş, onun yaşaması üçün lazım olan imkanlarla necə uyğunlaşdırıldığını göstərir. Allahın sonsuz elmi və yaratdıqlarındakı hikmət təbiətin ən kiçik canlısından belə müşahidə oluna bilən möhtəşəm bir nizamı ortaya qoyur.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Donaraq ölən insanların cəsədləri niyə bəzən çılpaq tapılır?
Şiddətli soyuqda həyatını itirən insanların cəsədlərinin bəzən yarıçılpaq, hətta tamamilə çılpaq vəziyyətdə aşkar edilməsi ilk baxışdan olduqca müəmmalı görünür. İnsan məntiqi olaraq düşünür ki, dondurucu soyuqda olan şəxs paltarlarını daha möhkəm geyinməyə və özünü isti saxlamağa çalışmalıdır. Lakin ağır hipotermiyanın, yəni bədən temperaturunun təhlükəli dərəcədə aşağı düşməsinin son mərhələlərində insan orqanizmində və beynində baş verən dəyişikliklər davranışın tamamilə qeyri-adi istiqamət almasına səbəb ola bilər.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bu hadisəni “paradoksal soyunma” adlandırırlar. Bu, hipotermiyanın ağır və həyati təhlükəli mərhələlərində müşahidə oluna bilən davranışlardan biridir. İnsan bədəni soyuğa qarşı mübarizə apararkən əvvəlcə istiliyi qorumağa çalışır. Orqanizm üçün əsas məqsəd həyati...
02 Sentyabr 2026, 08:28
Bioloji saatımız: Niyə hər gün eyni saatda yuxumuz gəlir?
İnsan orqanizminin hər gün eyni saatlarda yuxulamaq, səhərlər müəyyən vaxtda oyandırmaq qabiliyyəti daxili bioloji saatımız, yəni sirkad ritmlər vasitəsilə tənzimlənir. İyirmi dörd saatlıq dövrü əhatə edən bu mürəkkəb sistem beynimizin hipotalamus nahiyəsində yerləşən, təxminən iyirmi min neyrondan ibarət supraxiazmatik nüvə tərəfindən idarə olunur. Sirkad ritmlər yalnız yuxu-oyanıqlıq dövrəsini deyil, həm də bədən temperaturunu, hormonların hasilatını, arterial təzyiqi, maddələr mübadiləsini vaxtlaşdıraraq orqanizmin ahəngdar fəaliyyətini təmin edir.Citypost.az xəbər verir ki, bioloji saatın dəqiqliklə işləməsində ən həlledici xarici faktor ətraf mühitdəki işıq səviyyəsidir. Gözün torlu qışasında olan xüsusi fotoqəbuledici hüceyrələr gün işığını təsbit edərək supraxiazmatik nüvəyə siqnallar göndərir. Qaranlıq düşdükdə beyindəki epifiz vəzi...
01 Sentyabr 2026, 21:43
Saç tökülməsi və sink çatışmazlığı: Hansı qidalar saç köklərini möhkəmləndirir?
Saç tökülməsi müasir dövrdə kişilər, qadınlar arasında geniş yayılan, həyat keyfiyyətinə müsbət təsir göstərməyən estetik, tibbi problemdir. Genetik amillər, stres, hormonal disbalansla yanaşı, orqanizmdə vacib mikroelementlərin kəsiri saç follicles-lərinin zəifləməsinə zəmin yaradır. Xüsusən sink elementinin çatışmazlığı saçların strukturunun pozulmasına, parlaqlığını itirməsinə, kütləvi şəkildə tökülməsinə birbaşa təkan verən əsas səbəblərdəndir.Citypost.az xəbər verir ki, sink daxili zülal sintezində, hüceyrə bölünməsində, toxumaların bərpasında müstəsna rol oynayan güclü antioksidantdır. Saçların əsas tikinti materialı sayılan keratin zülalının əmələ gəlməsi, saç kökündəki piy vəzilərinin tənzimlənməsi doğrudan bu mikroelementin səviyyəsindən asılıdır. Bədəndə sink kəsiri yarandıqda saç follikulları zəifləyir, telogen (dincəlmə) fazasına vaxtından əvvəl keçərək sürətlə tökülməyə başlayır....
01 Sentyabr 2026, 21:30
Poliqlotların sirri: Eyni anda bir neçə xarici dili öyrənməyin psixoloji üsulu
Bir neçə xarici dili eyni zamanda öyrənmək ilk baxışdan imkansız, mürəkkəb görünsə də, poliqlotların tətbiq etdiyi xüsusi psixoloji üsullar bu prosesi mənimsəməyi xeyli asanlaşdırır. İnsan beyni eyni anda fərqli dil strukturlarını qəbul etmək qabiliyyətinə malikdir. Bu prosesdə həlledici məqam dillərin beyində bir-birinə qarışmasının qarşısını alan, yaddaşın işləmə mexanizmini dəstəkləyən psixoloji strategiyaların doğru seçilməsidir.Citypost.az xəbər verir ki, poliqlotların ən çox istifadə etdiyi əsas psixoloji üsul "dillərin identikliyini ayırma" texnikasıdır. Eyni dil ailəsinə mənsub iki dili, məsələn, ispan dili ilə italyan dilini eyni vaxtda öyrənmək beyində çaşqınlıq yaradır. Bu səbəbdən mütəxəssislər struktur cəhətdən tamamilə fərqli olan dilləri (məsələn, alman dili ilə yapon...
01 Sentyabr 2026, 20:47
Aralıqlı oruc (Intermittent Fasting) pəhrizi: Kimlər üçün faydalıdır, kimlərə qadağandır?
Aralıqlı oruc (intermittent fasting) pəhrizi son illərdə populyarlıq qazanan, qida qəbulunu müəyyən saat aralıqları ilə məhdudlaşdıran qidalanma modelidir. Bu üsul nə yediyinizdən daha çox, nə zaman yediyinizə diqqət yetirərək orqanizmin maddələr mübadiləsini tənzimləməyi hədəfləyir. Ən geniş yayılan 16/8 modelində günün 16 saatı ac qalınır, qalan 8 saat ərzində isə qida qəbul edilir. Bu qidalanma rejimi orqanizmdə insulin səviyyəsini azaldaraq piylərin yandırılmasını sürətləndirir, hüceyrələrin özünü təmizləmə mexanizmi olan autofaqiyanı aktivləşdirir.Citypost.az xəbər verir ki, aralıqlı oruc rejimi xüsusilə artıq çəkidən əziyyət çəkənlər, insulin müqaviməti olanlar, ikinci tip diabet riski daşıyan şəxslər üçün faydalıdır. Müntəzəm olaraq tətbiq edildikdə qanda şəkərin səviyyəsini stabilləşdirir, xolesterini...
01 Sentyabr 2026, 14:53
Ultrasəs və İnfrasəs nədir? – İnsan qulağının eşitmədiyi səslərin istifadə sahələri
Ultrasəs və infrasəs insan qulağının eşitmə həddindən kənarda qalan, tezliyinə görə fərqlənən səs dalğalarıdır. İnsan qulağı yalnız 20 hets ilə 20 000 hets aralığındakı tezlikləri qavramaq qabiliyyətinə malikdir. Tezliyi 20 000 hetsdən yüksək olan səs dalğaları ultrasəs, 20 hetsdən aşağı olan batıq səs dalğaları isə infrasəs adlanır. İnsanlar bu səsləri eşitməsə də, hər iki səs növü fiziki xassələrinə görə elm, təbabət, sənaye, hərbi sahələrdə geniş istifadə olunur.Citypost.az xəbər verir ki, ultrasəs dalğaları yüksək tezlikli, qısa dalğa uzunluğuna malik olduğu üçün materialların içindən keçərkən əks olunma, yönəlmə xüsusiyyətlərini saxlayır. Bu cəhət təbabətdə daxili orqanların zədələnmədən müayinə edilməsinə, yəni ultrasəs müayinəsinə (USM)...
01 Sentyabr 2026, 13:43