Pələng niyə narıncıdır, amma ovuna görünmür? – Təbiətin mükəmməl kamuflyajı
Maraqlı 15 Sentyabr 2026, 10:30
249
Pələngə baxanda onun narıncı rəngli kürkünün meşədə necə gizlənə bildiyini anlamaq ilk baxışda çətin görünür. Axı narıncı rəng insan gözü üçün kifayət qədər parlaq və diqqətçəkəndir. Xüsusilə yaşıl otların, kolların və ağacların arasında narıncı rəngli bir heyvanın asanlıqla seçiləcəyini düşünmək olar. Ancaq təbiətdə pələngin əsas üstünlüklərindən biri məhz onun bu rəngidir.
Citypost.az-ın məlumatına görə, bunun səbəbi pələngin ovladığı heyvanların dünyanı bizim gördüyümüz kimi görməməsidir. İnsanların əksəriyyətində rəngləri ayırd etməyə imkan verən üç əsas tip konus hüceyrəsi var. Buna görə də biz geniş rəng diapazonunu, o cümlədən narıncı, qırmızı və yaşıl rəngləri bir-birindən nisbətən asan ayıra bilirik.Lakin pələnglərin əsas ovlarından olan maral kimi bir çox dırnaqlı məməlilərdə rəng görmə sistemi insandakı qədər geniş deyil. Onlar əsasən dikromat görmə xüsusiyyətinə malikdirlər. Bu isə onların bəzi rəngləri, xüsusilə qırmızı-narıncı diapazonunu bizim qəbul etdiyimiz qədər aydın ayırd etmədikləri anlamına gəlir.
Nəticədə insan üçün çox nəzərəçarpan görünən pələngin narıncı kürkü onun ovu üçün eyni dərəcədə parlaq və diqqətçəkən olmaya bilər. Pələngin narıncı rəngi meşənin və otluğun fonunda ov heyvanının gözündə daha az fərqlənən, daha solğun və təbii tonlarla qarışan görüntü yarada bilər.Burada pələngin üzərindəki qara zolaqlar da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu zolaqlar sadəcə pələngin xarakterik görünüşünü formalaşdırmır. Onlar həm də bədən konturlarının vizual olaraq parçalanmasına kömək edir.
Təsəvvür edin ki, hündür otların arasında narıncı rəngli, üzərində tünd zolaqlar olan bir pələng hərəkətsiz dayanıb. Otların yaratdığı kölgələr və şaquli xətlər pələngin zolaqları ilə qarışa bilər. Beləliklə, ov heyvanı qarşısındakı canlı formanın sərhədlərini dərhal müəyyənləşdirə bilməyə bilər. Bu xüsusiyyət kamuflyaj baxımından olduqca vacibdir. Yırtıcının ovuna yaxınlaşması üçün onun tamamilə görünməz olması vacib deyil. Əsas məsələ yırtıcının uzaqdan və xüsusilə hərəkət etmədən əvvəl asanlıqla müəyyən edilməməsidir.Pələnglər də məhz bundan istifadə edirlər. Onlar ovlarına yaxınlaşarkən mümkün qədər səssiz hərəkət edir, bədənlərini ətraf mühitin fonunda gizlədir və son mərhələdə qəfil hücum edirlər. Pələngin zolaqları isə bədəninin formasını vizual olaraq parçalayaraq onun otluq və meşə fonunda seçilməsini çətinləşdirə bilər.Əslində bu, təbiətdə çox maraqlı bir prinsipdir: bir heyvanın rəngi bizim üçün necə görünürsə, onun ovunun gözündə də eyni görünməyə bilər.İnsan pələngi narıncı və qara zolaqlı görür. Lakin pələngin ovladığı heyvanın görmə sistemi fərqli olduğuna görə həmin rənglərin yaratdığı kontrast da fərqli ola bilər. Buna görə də insanın “Bu qədər parlaq rənglə pələng necə gizlənə bilər?” sualının cavabı əslində həmin heyvanların görmə qabiliyyətində gizlənir.Bu xüsusiyyət pələngin rənginin təkamül baxımından maraqlı nümunə olduğunu göstərir. Bizim üçün parlaq görünən narıncı rəng pələng üçün mütləq mənfi xüsusiyyət deyil. Əksinə, onun təbii yaşayış mühitində, xüsusilə işıq-kölgə və bitki örtüyü arasında, bədən formasının gizlədilməsinə və ovuna yaxınlaşmasına kömək edə bilər. Üstəlik, pələngin ovuna yaxınlaşma strategiyası yalnız rəngdən ibarət deyil. Onun səssiz hərəkət etməsi, bədənini aşağı vəziyyətdə saxlaması, bitkilərdən və relyefdən istifadə etməsi, ovuna küləyin istiqamətini nəzərə alaraq yaxınlaşması da uğurlu ov üçün əhəmiyyət daşıyır.
Həmçinin oxuyun
Deməli, pələngin narıncı rəngdə olması əslində onun üçün qəribə bir “dezavantaj” deyil. Təbiət pələngə bizim gözümüzlə deyil, onun ovunun gözləri ilə baxıldıqda işləyən bir kamuflyaj sistemi verib.Yəni növbəti dəfə pələngin parlaq narıncı kürkünə baxanda bir şeyi xatırlayın: təbiətdə görünən hər şey hamı üçün eyni görünmür. Bizim üçün gözqamaşdırıcı olan bir rəng başqa bir heyvanın dünyasında kifayət qədər yaxşı gizlənə bilər.
Yusif
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Gecə boyu sağa-sola dönürük, bəs niyə yataqdan düşmürük?
Gecə boyunca dəfələrlə sağa-sola çevrilməyimizə, bəzən hətta yuxuda bədənimizin vəziyyətini heç hiss etməməyimizə baxmayaraq, çox vaxt səhər gözümüzü açanda özümüzü yenə yatağın üzərində tapırıq. Bəs yuxuda olduğumuz halda beynimiz bədənimizin harada yerləşdiyini necə bilir? Niyə hər dəfə yatağın kənarına yaxınlaşanda yerə yuvarlanmırıq?Citypost.az xəbər verir ki, bunun səbəblərindən biri beynimizin propriosepsiya adlanan mühüm duyğu sistemindən istifadə etməsidir. Propriosepsiya sadə dillə desək, insanın gözləri bağlı və ya ətrafına baxmadan belə bədəninin hansı vəziyyətdə olduğunu hiss etməsinə imkan verən daxili “mövqe duyğusudur”. Əzələlərdən, vətərlərdən və oynaqlardan gələn siqnallar vasitəsilə beyin qollarımızın, ayaqlarımızın və gövdəmizin hansı vəziyyətdə olduğunu müəyyənləşdirə bilir. Məsələn, gözlərinizi yumub əlinizi...
15 Sentyabr 2026, 09:30
Qaynar suya toxunanda niyə ilk anda soyuq hiss edirik? – Səbəbi təəccüblüdür
Əlinizi təsadüfən çox isti və ya qaynar suya toxundurduğunuz zaman ilk anda qəribə bir hiss yaşaya bilərsiniz. Su son dərəcə isti olsa da, beyninizə sanki çox qısa müddət ərzində soyuq bir toxunuş gəlirmiş kimi siqnal çata bilər. Bəs necə olur ki, isti su ilk anda soyuq kimi hiss edilir?Citypost.az xəbər verir ki, əslində bu, insan orqanizminin temperaturu necə qəbul etməsi ilə bağlı maraqlı fizioloji hadisədir. Dərimiz sadəcə toxunma və ağrı hisslərini qəbul edən sinir uclarından ibarət deyil. Dərinin müxtəlif nahiyələrində temperatur dəyişikliklərini aşkar edən xüsusi sinir ucları – termoreseptorlar yerləşir. Onların bir qismi soyuqluğa, digərləri isə istiliyə daha həssasdır. Bu...
15 Sentyabr 2026, 08:30
Telefonu yastığınızın altında yatırsınızsa, bunu bilməlisiniz: Yuxunuzu poza biləcək əsas səbəb nədir?
Telefonu gecə yatarkən yastığın altına, başınızın yanına və ya yatağın üzərinə qoyaraq yatırsınız? Bir çox insan bunu adi vərdiş kimi qəbul edir. Telefon səhər zəng çalmaq üçün baş ucunda saxlanılır, gecə isə əlin altında olur. Lakin mütəxəssislər yatarkən telefonu yataqdan uzaqda saxlamağın daha düzgün olduğunu bildirirlər. Bunun səbəbi isə yalnız elektromaqnit sahə ilə bağlı deyil.Citypost.az-ın məlumatına görə, mobil telefonlar simsiz rabitə zamanı radiofrekans enerjisi yayır. Telefon aktiv vəziyyətdə olduqda şəbəkə ilə əlaqə saxlayır və məlumat ötürür. Lakin mövcud elmi məlumatlara əsasən, gündəlik istifadə zamanı mobil telefonlardan yaranan aşağı səviyyəli radiofrekans məruz qalmasının insanlarda yuxu pozuntusu və digər sağlamlıq problemlərinə səbəb...
14 Sentyabr 2026, 10:30
Niyə sərin otaqda daha yaxşı yatırıq?
Bir çox insan isti və havasız otaqda yatmaqda çətinlik çəkir, halbuki otağın bir qədər sərin olması yuxuya getməyi və gecə ərzində daha rahat yatmağı asanlaşdıra bilər. Bunun səbəbi sadəcə rahatlıq hissi deyil. İnsan orqanizmi yuxuya hazırlaşarkən təbii şəkildə temperaturunu tənzimləyir və bədənin daxili temperaturu aşağı düşməyə başlayır. Məhz buna görə yataq otağının həddindən artıq isti olmaması yuxunun təbii ritminə uyğun gəlir.Citypost.az-ın məlumatına görə, yuxuya keçid zamanı orqanizmdə maraqlı fizioloji proses baş verir. Gün ərzində bədən temperaturu daha yüksək olur, axşam saatlarında isə sirkadiyan ritmin təsiri ilə daxili temperatur tədricən aşağı düşür. Bu proses yuxululuğun yaranması ilə də əlaqəlidir. Orqanizm istiliyi...
14 Sentyabr 2026, 09:30
Təbiətin ən böyük “saxtakarları”: Bu 5 heyvan öz bacarıqları ilə heyrətləndirir
Təbiətdə sağ qalmaq üçün yalnız güclü olmaq kifayət etmir. Bəzi heyvanlar təhlükədən qaçmaq və düşmənlərini çaşdırmaq üçün inanılmaz üsullardan istifadə edirlər. Kimisi özünü ölü kimi göstərir, kimisi saniyələr ərzində rəngini dəyişərək ətraf mühitdə gizlənir, kimisi alətlərdən istifadə edir, digərləri isə bədəninin quruluşu sayəsində insanı heyrətləndirən hərəkətlər edə bilir. Ən maraqlısı isə odur ki, bu xüsusiyyətlərin böyük hissəsi milyonlarla illik təkamül prosesində heyvanların sağ qalmasına kömək edən müdafiə mexanizmləridir.Citypost.az Təbiətin ən qeyri-adi “saxtakarları” arasında xüsusilə beş heyvan təqdim edir 5-ci yerdə – opossumOpossum təhlükə qarşısında özünü ölü kimi göstərməsi ilə məşhurdur. Bu heyvanın ən maraqlı xüsusiyyəti odur ki, təhlükə həddindən artıq artdıqda...
14 Sentyabr 2026, 08:30
Rəsul Həmzətovun Əziz Əliyevlə bağlı xatirələri
Dağıstan Respublikasının Xalq şairi Rəsul Həmzətov öz xatirələrində yazır: “O vaxtlar mənim ilk şeir kitabçam çapdan çıxmışdı. Əziz Əliyev bundan xəbərdar idi. İştirak etdiyimiz bir məclisdə məni təbrik etdi. Onun xahişi ilə bir dağlı rəqsi oynadım; məmnun qaldı, şeir oxutdu – təriflədi. Mən qızışaraq təkrarən oynayıb şeir oxuyanda, mülayimcəsinə narazılığını bildirdi: “Bu gün atan Həmzət Sadasının yubileyidir, bir az ağayana ol. Sən dağlı balasısan...”Sonra xəbər aldı:– Rəsul, sən bizim Səməd Vurğunu tanıyırsanmı?Cavab verdim:– Azərbaycan şeiri ilə onu yaxşı tanıyıram.– Sənin xəbərin varmı ki, Səməd dünən Mahaçqaladaydı. Azərbaycan diviziyası buradan keçirdi. Vurğun da gəlmişdi. Onu özüm qarşılayıb, yola saldım. Səməd Vurğunu...
12 Sentyabr 2026, 09:15
