Səhər acqarına çay və qəhvə içmək: Mədə şirəsinin tarazlığını pozan vərdiş
Tibb 06 Avqust 2026, 20:25
540
Səhər yuxudan oyanan kimi ilk iş olaraq bir fincan tünd çay və ya ətirli qəhvə içmək müasir insanın ən geniş yayılmış gündəlik rutinlərindən biridir. Çox vaxt bu vərdiş gümrahlaşmaq, yuxunu dağıtmaq və günə enerjili başlamaq üçün ən sürətli yol kimi görülür. Lakin qastroenteroloqlar və dietoloqlar xəbərdarlıq edirlər ki, hələ heç nə yemədən, tamamilə boş mədəyə kofeinli içkilər qəbul etmək həzm sisteminin, xüsusilə də mədə şirəsinin təbii pH balansını köklü şəkildə pozan zərərli bir vərdişdir.
Citypost.az xəbər verir ki, fizioloji baxımdan səhər saatlarında mədə artıq uzunmüddətli ac qaldığı üçün daxilində müəyyən qədər təbii mədə turşusu (hidroxlorid turşusu) toplanır. Bu vəziyyətdə mədəyə kofein, taninlər və müxtəlif orqanik turşularla zəngin olan qəhvə və ya tünd çay daxil olduqda, hidroxlorid turşusunun ifrazı kəskin şəkildə stimullaşdırılır. Mədədə həzm olunacaq hər hansı bərk qida olmadığı üçün bu artıq turşuluq doğrudan doğruya mədənin öz daxili qoruyucu selikli qişasına (mukozaya) hücum etməyə başlayır.
Bu prosesin müntəzəm olaraq təkrar olunması ilk növbədə hiperasiditə (yüksək turşuluq) və gün ərzində tez-tez baş verən həzmsizlik, gəyirmə və yanma (reflüks) hissiyatına zəmin yaradır. Zamanla mədə divarındakı müdafiə baryeri zəifləyir ki, bu da xroniki qastrit, duodenit və hətta mədə yaralarının (xoraların) yaranma riskini dəfələrlə artırır. Xüsusilə acqarına içilən tünd çayın tərkibindəki taninlər mədə selikli qişasını qıcıqlandırmaqla yanaşı, səhər yeməyində qəbul ediləcək qidalardakı dəmir və digər vacib mineralların bədən tərəfindən sorulmasını da çətinləşdirir.
Bununla yanaşı, acqarına qəbul edilən kofein bədəndə stres hormonu olan kortizolun səviyyəsini süni şəkildə yüksəldir. Təbii olaraq səhər saatlarında onsuz da ən pik həddə olan kortizol, qəhvənin təsiri ilə daha da artaraq ürək döyüntülərinin tezliyini yüksəldir, həyəcan və əsəbilik hiss yaradır, günün növbəti saatlarında isə kəskin enerji düşkünlüyünə səbəb olur.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, səhər vərdişlərinizdən tamamilə imtina etməyə ehtiyac yoxdur, sadəcə sıranı dəyişmək kifayətdir. Oyanan kimi ilk olaraq 1-2 stəkan ilıq otaq temperaturlu su içmək mədəni təmizləyir və həzm sistemini işə salır. Çay və ya qəhvəni isə acqarına deyil, mütləq tam dəyərli səhər yeməyindən ən azı 20-30 dəqiqə sonra içmək lazımdır. Bu kiçik dəyişiklik mədənizin sağlamlığını qorumaqla yanaşı, gün ərzində daha stabil və sağlam enerjiyə sahib olmanızı təmin edəcək.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Gecə saatlarında qan təzyiqinin düşməsi nəyi göstərir?
İnsan orqanizmi günün 24 saatı boyunca bioloji ritmlərə (sirkad ritmlər) uyğun şəkildə fəaliyyət gösterir. Bu ritmlərin ən vacib göstəricilərindən biri də qan təzyiqinin (təzyiqin) sutka ərzindəki dəyişmə dinamikasıdır. Sağlam bir insanda gecə yuxusu zamanı bədənin istirahət rejiminə keçməsi, sinir sisteminin sakitləşməsi və metabolizmin yavaşlaması nəticəsində qan təzyiqinin gündüz göstəriciləri ilə müqayisədə bir qədər aşağı düşməsi tamamilə təbii və gözlənilən bir fizioloji prosesdir. Kardiologiya elmində bu təbii azalma "dipping" (gecə enməsi) fenomeni adlanır və sağlam ürək-damar sisteminin əsas göstəricilərindən biri hesab olunur.Citypost.az xəbər verir ki, kardioloqların rəyinə görə, gecə saatlarında arteriyal təzyiqin gündüzki göstəricilərdən təxminən 10% ilə 20% arasında düşməsi normadır....
06 Avqust 2026, 12:32
Böyrək sağlamlığını qoruyan ən sadə qida
İnsan orqanizminin ən kritik süzgəci sayılan böyrəklər hər gün təxminən 180 litr qanı süzərək zərərli maddələri, toksinləri və artıq mayeni bədəndən kənarlaşdırır. Müasir dövrdə düzgün olmayan qidalanma, həddindən artıq duz qəbulu, az su içmək və xroniki stres bu həyati orqanın yükünü dəfələrlə artırır. Bir çox insan böyrək sağlamlığını qorumaq üçün bahalı dərmanlara və ya mürəkkəb detoks proqramlarına müraciət etsə də, nefrologiya və fitoterapiya mütəxəssislərinin fikrincə, cavab çox vaxt gündəlik süfrələrimizdə yer alan sadə göyərtilərdə və xüsusilə onların toxumlarında gizlənir.Citypost.az xəbər verir ki, böyrək toxumlarını təmizləmək və süzgəc funksiyasını bərpa etmək üçün təbiətin təqdim etdiyi ən güclü və əlçatan vasitələrdən biri...
06 Avqust 2026, 09:29
Smartfonun ekran işığını tam söndürmək gözü qoruyurmu? – Qaranlıqda oxumağın görməyə təsiri
Gecə saatlarında, xüsusilə işıqlar söndükdən sonra smartfondan istifadə etmək müasir insanın ən geniş yayılmış vərdişlərindən birinə çevrilib. Bir çox istifadəçi gözlərini qorumaq və ya yorğunluğu azaltmaq məqsədilə ekranın parlaqlığını maksimum dərəcədə endirir, hətta "gecə rejimi" (Dark Mode) funksiyasını aktivləşdirir. İlk baxışda işığı tam söndürməyin gözləri parlaq şüalardan qoruduğu düşünülsə də, oftalmologiya və neyrobiologiya mütəxəssislərinin xəbərdarlıqları tamamilə əks mənzərəni ortaya qoyur: zifiri qaranlıqda minimum parlaqlıqla belə ekrana baxmaq göz sağlamlığı üçün ciddi risklər yaradır.Citypost.az xəbər verir ki, qaranlıq mühitdə smartfona baxarkən insan gözündə mürəkkəb fizioloji proseslər baş verir. İşıq azaldıqca göz bəbəyi (pupil) daha çox işıq toplamaq üçün avtomatik olaraq genişlənir....
06 Avqust 2026, 09:04
Ac qarına meyvə yemək faydalıdır, yoxsa zərərli?
Gündəlik qidalanmada meyvələrin nə vaxt və necə istehlak edilməsi ilə bağlı sosial mediada və sağlamlıq bloqlarında bir-birinə zidd bir çox iddialara rast gəlinir. Ən geniş yayılmış miflərdən biri odur ki, meyvəni mütləq ac qarına yemək lazımdır, əks halda o, mədədəki digər qidalarla qarışaraq çürüyür, qıcqırırvə həzm sistemini zəhərləyir. Lakin aparılan araşdırmalar bu iddiaların tamamilə yanlış olduğunu və mədənin həzm mexanizminin necə işlədiyini nəzərə almadığını ortaya qoyur.Citypost.az xəbər verir ki, həzm sisteminin fiziologiyasına elmi baxışla nəzər salsaq, insan mədəsinin və həzm fermentlərinin eyni anda müxtəlif növ qidaları həzm etmək üçün mükəmməl şəkildə proqramlaşdırıldığını görərik. Mədə şirəsi kəskin turşululuq dərəcəsinə (pH 1.5-3.5)...
05 Avqust 2026, 21:33
Hər gün eyni saatda yatmağın beynə təsiri: Yuxu rejiminin gənclik hormonu ilə əlaqəsi
Müasir həyatın sürətli ritmi, gərgin iş qrafiki və sosial media vərdişləri bir çoxumuzun yuxu saatlarını nizamsız hala salıb. Həftə içi erkən yatıb həftə sonları gec saatlara qədər oyaq qalmaq adi hal sayılsa da, aparılan araştırmalar göstərir ki, yatmaq saatının davamlı dəyişməsi mərkəzi sinir sisteminə kəskin mənfi təsir göstərir. Əksinə, hər gün eyni saatda yatıb-oyanmaq vərdişi beynin biologiyasını yeniləyir və "gənclik hormonu" kimi tanınan böyümə hormonunun maksimal səviyyədə sintez olunmasını təmin edir.Citypost.az xəbər verir ki, insan beyni sirkad ritm adlanan 24 saatlıq bioloji saata köklənib. Bu daxili saat günəş işığına və müəyyən edilmiş saatlıq vərdişlərə əsasən fəaliyyət göstərir. Hər gün eyni...
05 Avqust 2026, 16:20
Yuxuda yıxılma hissi ilə oyanırıq: Beynin bədənə verdiyi gözlənilməz reaksiya
Yuxunun ilk dəqiqələrində anidən yüksəklikdən aşağıya doğru yıxıldığımızı hiss edərək diksinib oyanmaq demək olar ki, hər birimizin həyatında azı bir dəfə yaşadığı təcrübələrdən biridir. İnsan yuxuya gedərkən baş verən bu qəfil hərəkət bəzən ürək döyüntüsünün sürətlənməsi və qorxu hissi ilə müşayiət olunur. Bir çox qədim inanclarda bu hal müxtəlif mistik səbəblərlə izah edilsə də, müasir neyrofiziologiya və somnologiya (yuxu elmi) bu hadisənin tamamilə təbii və elmi izahını ortaya qoyur.Citypost.az xəbər verir ki, elmi dildə "hipnik səyrimə" (hypnic jerk) və ya "yuxu diksinməsi" adlanan bu proses, beynin oyanıqlıq vəziyyətindən yuxu fazasına keçid anında verdiyi gözlənilməz neyron reaksiyasıdır. Yuxuya gedərkən bədənimizin əzələ...
04 Avqust 2026, 18:00
