Baba evinin kimin adına olduğunu necə öyrənmək olar? – Hüquqşünasdan AÇIQLAMA

Baba və atası vəfat edən şəxslərin miras qalan evin kimin adına rəsmiləşdirildiyini öyrənməsi bəzən ciddi çətinlik yaradır. Xüsusilə də daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindəki məlumatların birbaşa nəvəyə təqdim edilməməsi belə şəxslərdə “əmlakın sahibi barədə məlumatı başqa hansı yolla əldə etmək olar?” sualını gündəmə gətirir.

Citypost.az xəbər verir ki, məsələ ilə bağlı hüquqşünaslar  bildirib ki, burada əsas məsələ şəxsin həmin əmlakla bağlı hüquqi marağını və vərəsəlik əlaqəsini sənədlərlə təsdiq etməsidir.

Hüquqşünasların sözlərinə görə, daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən məlumatlar tamamilə hər kəsə açıq şəkildə təqdim edilmir. Qanunvericiliyə əsasən, reyestrdən daşınmaz əmlakın təsvirinə, qeydiyyata alınmış hüquqlara və yüklülüklərə dair arayış hüquq sahibinə, onun vəkil etdiyi şəxsə, eləcə də həmin şəxsin əmlakına qanun və ya vəsiyyət əsasında vərəsəlik hüququ olan şəxslərə verilə bilər. Vərəsə müraciət etdikdə isə vərəsəlik hüququnu təsdiq edən sənədlərin təqdim edilməsi tələb olunur.

“Əgər şəxs deyirsə ki, babam da, atam da vəfat edib və mən nəvə kimi babamdan qalan evin kimin adına olduğunu bilmək istəyirəm, ilk növbədə onun həmin əmlaka hansı əsasla vərəsəlik hüququnun yarana biləcəyini müəyyənləşdirmək lazımdır. Sadəcə nəvə olmaq hər hansı daşınmaz əmlak barədə məlumatın avtomatik şəkildə təqdim olunması üçün kifayət etmir. Burada qohumluq və vərəsəlik əlaqəsini təsdiq edən sənədlər əhəmiyyət daşıyır”, – deyə hüquqşünaslar qeyd edib.

Ekspertlər bildirib ki, ata da vəfat etdiyi üçün nəvənin hansı halda babanın mirasına hüquq əldə edə bilməsi ayrıca araşdırılmalıdır. Məsələn, babanın övladı olan ata babadan əvvəl vəfat edibsə, müəyyən hallarda nəvənin vərəsəlik hüququ məsələsi meydana çıxa bilər. Buna görə də doğum haqqında şəhadətnamələr, ölüm haqqında şəhadətnamələr və digər qohumluq əlaqəsini təsdiq edən sənədlər mühüm rol oynayır.Belə sənədlər mövcuddursa, şəxs özünün vərəsəlik əlaqəsini əsaslandıraraq müvafiq qaydada müraciət edə bilər. Qanunda vərəsəlik hüququ olan şəxslərin dövlət reyestrindən məlumat əldə etməsi üçün hüquqi imkan nəzərdə tutulub.

Hüquqşünasların sözlərinə görə, əgər şəxs özünün vərəsəlik hüququnu sənədlərlə əsaslandıra bilmirsə, digər hüquqi mexanizmlərdən, o cümlədən vəkil sorğusundan istifadə məsələsi gündəmə gələ bilər. Lakin burada vəkil sorğusunu “dövlət rüsumu” ilə qarışdırmaq düzgün deyil.

“Bəzən 325 manat və ya başqa məbləğ səsləndirilir və bu, dövlət rüsumu kimi təqdim olunur. Halbuki konkret hüquqi xidmətin və vəkil sorğusunun qiyməti ilə dövlət rüsumu eyni anlayış deyil. Dövlət reyestrindən məlumatın alınması ilə bağlı konkret ödənişin olub-olmaması və məbləği müraciətin hüquqi əsasından və göstərilən xidmətdən asılı olaraq müəyyənləşdirilməlidir”, – deyə hüquqşünaslar vurğulayır.

Həmçinin oxuyun

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Məcburi Sevginin Qurbanları…

MEYXANAYA “YOX!” DEMƏYİN VAXTIDIR!  

Şahin Qurbanovdan xəbər var...  

Mütəxəssislər həmçinin vətəndaşların daşınmaz əmlaka aid sənədlərin mütləq hansısa “gizli arxivdə” saxlanıldığı barədə düşüncəsinin düzgün olmadığını bildirib. Onun sözlərinə görə, əvvəlki illərdə verilmiş texniki pasportlar, qeydiyyat vəsiqələri, müxtəlif aktlar və digər hüquqmüəyyənedici sənədlər ola bilər və belə sənədlər bəzən birbaşa evdə, ailənin əlində saxlanılır. Daşınmaz əmlakın dövlət qeydiyyatı üçün əvvəllər verilmiş bir sıra akt, şəhadətnamə və qeydiyyat vəsiqələri də hüquqi qüvvəsini saxlayır.

“Əgər evə vaxtilə texniki pasport verilibsə, yaxud mülkiyyət hüququnu təsdiq edən başqa sənəd olubsa və həmin sənəd sonradan itibsa, bu artıq sənədin arxivdən və ya aidiyyəti qurumdan araşdırılması məsələsidir. Amma əmlak ümumiyyətlə heç vaxt sənədləşdirilməyibsə, arxivdən mövcud olmayan sənədin tapılması mümkün deyil. Yəni sistemdə və arxivdə hansı məlumat varsa, araşdırma nəticəsində də həmin məlumat üzə çıxa bilər”, – deyə hüquqşünaslar əlavə edib.

Daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmış hüquqların olması halında həmin hüquqlar barədə məlumat müvafiq qaydada arayış formasında əldə edilə bilər. Əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyatı isə mülkiyyət hüququnun rəsmiləşdirilməsində əsas mexanizmlərdən biridir.Buna görə də babadan qalan evin kimin adına olduğunu müəyyənləşdirmək istəyən şəxs ilk növbədə ailədə olan köhnə sənədləri – texniki pasportu, qeydiyyat vəsiqəsini, orderi, alqı-satqı sənədini, vərəsəlik haqqında şəhadətnaməni və digər sənədləri araşdırmalıdır. Eyni zamanda baba, ata və nəvə arasındakı qohumluq əlaqəsini təsdiqləyən sənədlərin toplanması vacibdir. Əgər bu sənədlər əsasında şəxsin vərəsəlik hüququ müəyyənləşirsə, dövlət reyestrindən məlumat almaq üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş imkanlardan istifadə etmək mümkündür. Əmlakın ümumiyyətlə sənədsiz olması halında isə məsələ artıq yalnız “evin kimin adına olması” ilə məhdudlaşmır; həmin əmlakın hüquqi statusunun müəyyənləşdirilməsi və zərurət yaranarsa sonradan dövlət qeydiyyatına alınması məsələsi də araşdırılmalıdır.

Başqa sözlə, vətəndaşın əlində heç bir sənəd olmaması onun babasının əmlakı barədə ümumiyyətlə məlumat əldə edə bilməyəcəyi anlamına gəlmir. Əsas məsələ həmin şəxsin vərəsəlik əlaqəsini və hüquqi marağını düzgün sənədləşdirməsi və müraciəti qanunvericiliyin tələb etdiyi qaydada etməsidir.

Əli