Ölkələrin qızıl ehtiyatları harada saxlanılır? – Başqa dövlətin xəzinəsində olan milli sərvət
Maraqlı 05 Avqust 2026, 12:07
398
Qızıl əsrlərdir ki, dövlətlərin maliyyə sabitliyinin, iqtisadi müstəqilliyinin və krizis anlarında ən etibarlı sığınacağının rəmzi hesab olunur. Mərkəzi banklar milli valyutanı dəstəkləmək və qlobal iqtisadi tərəddüdlərdən qorunmaq üçün tonlarla qızıl ehtiyatı toplayırlar. Lakin bir çox insanı təəccübləndirən əsas məqam odur ki, ölkələrin sahib olduğu bu milli sərvətin böyük bir hissəsi öz sərhədləri daxilində deyil, minlərlə kilometr uzaqda — başqa dövlətlərin yeraltı xəzinələrində saxlanılır.
Citypost.az xəbər verir ki, dünyanın ən böyük qızıl saxlanma mərkəzi ABŞ-ın Nyu-York şəhərində yerləşən Federal Ehtiyat Bankı (FED) və məşhur Fort Noksdur(Fort Knox). Bir çox Avropa və Asiya ölkələri, eləcə də beynəlxalq maliyyə təşkilatları öz qızıl külçələrinin böyük hissəsini Nyu-York FED-in Manhettendəki yerin 24 metr dərinliyində yerləşən xüsusi bunkerlərində saxlayırlar. Bununla yanaşı, Böyük Britaniya Mərkəzi Bankı (Bank of England) və İsveçrə Milli Bankı da qlobal dərəcədə ən çox etibar edilən qızıl saxlanc mərkəzləri sırasındadır.
Ölkələrin öz qızıllarını başqa dövlətlərə etibar etməsinin arxasında həm tarixi, həm də strateji-iqtisadi səbəblər dayanır. İkinci Dünya Müharibəsi dövründə Avropa dövlətləri öz qızıl ehtiyatlarını işğal riskindən qorumaq üçün ABŞ və Böyük Britaniyaya daşımışdılar. İqtisadi baxımdan isə qızılın London və Nyu-York kimi qlobal finans mərkəzlərində saxlanılması beynəlxalq ticarət əməliyyatlarını, valyuta mübadiləsini və girov əməliyyatlarını saniyələr ərzində həyata keçirməyə imkan verir. Qızılı fiziki olaraq ölkədən-ölkəyə daşımaq nəhəng nəqliyyat və təhlükəsizlik xərcləri tələb etdiyi halda, bu mərkəzlərdə saxlanılan qızılın mülkiyyət hüququ sadəcə sənəd üzərində dəyişdirilir.
Lakin son illərdə dəyişən geosiyasi reallıqlar, sanksiya riskləri və qlobal etibarsızlıq fonunda bir çox dövlət öz milli sərvətlərini vətənə qaytarmaq (repatriasiya) prosesinə başlayıb. Almaniya, Hollandiya, Avstriya və Türkiyə kimi ölkələr ABŞ və Böyük Britaniyadakı qızıl ehtiyatlarının böyük bir hissəsini mərhələli şəkildə öz Mərkəzi Banklarının anbarlarına gətiriblər.
Qızıl ehtiyatlarının harda saxlanılması məsələsi sadəcə maliyyə loqistikası deyil, həm də birbaşa milli təhlükəsizlik və suverenlik məsələsidir. Qlobal böhranlar dərinləşdikcə, dövlətlər başqa ölkələrin xəzinələrinə etibar etməkdənsə, öz fiziki nəzarətləri altında olan daxili ehtiyatlarını gücləndirməyə üstünlük verirlər.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Zeytun yağının parlaq yaşıl olması keyfiyyət göstəricisi deyil: Yağ etiketindəki böyük aldanış
Zeytun yağı alarkən bir çox istehlakçının diqqət yetirdiyi ilk məqam onun rəngi olur. Şüşə qabda parlaq, zümrüd yaşılı rəngdə görünen yağlar adətən daha təbii, təzə və keyfiyyətli hesab edilir. Şəffaf qablarda təqdim olunan və canlı yaşıl tonları ilə göz oxşayan bu məhsullar rəflərdə daha tez diqqət çəkir. Lakin qida kimyası mütəxəssislərinin və zeytun yağı ekspertlərinin xəbərdarlıqları göstərir ki, rəngə görə keyfiyyət seçimi etmək istehlakçıların düşdüyü ən böyük psixoloji aldanışlardan biridir.Citypost.az xəbər verir ki, zeytun yağının rəngi onun keyfiyyətindən və ya turşuluq dərəcəsindən (acılıq və saflıq göstəricisi) ziyadə, xammalın yığıldığı vaxtdan və tərkibindəki piqmentlərdən asılıdır. Erkən məhsul zamanı, yəni zeytun hələ...
05 Avqust 2026, 13:23
"Nostalgiya effekti": Beynimiz keçmişi niyə indikindən daha xoşbəxt kimi xatırlayır?
Tez-tez keçmiş günləri xatırlayarkən "harada idi o köhnə vaxtlar", "əvvəllər hər şey daha gözəl və qayğısız idi" deyə düşünürük. Uşaqlıq illəri, gənclik xatirələri və ya illər öncə baş verən sadə bir hadisə belə bu günümüzlə müqayisədə bizə daha parlaq, daha hüzurlu və xoşbəxt görünür. Lakin psixologiya sahəsində aparılan araştırmalar göstərir ki, keçmişin bu qədər qüsursuz görünməsi reallığın özündən çox, beynimizin xatirələri emal edərkən tətbiq etdiyi təbii bir "filtr" mexanizmindən — "nostalgiya effekti"ndən qaynaqlanır.Citypost.az xəbər verir ki, gözəl keçmiş təlləqisinin arxasında duran ən vacib neyrofizioloji səbəblərdən biri "fadəedici unudulma" (və ya pozitivlik qərəzi) adlanan psixoloji fenomendir. Beynimiz emosional sağlamlığı qorumaq və...
05 Avqust 2026, 11:16
Bermud üçbucağının sirri açıldı? – Gəmi və təyyarələrin itməsinin elmi izahı
İllərdir sirli itkin düşmələrlə, yadplanetli iddiaları və paranormal nəzəriyyələrlə gündəmdən düşməyən Bermud üçbucağı, bəşəriyyətin ən böyük sirr mənbələrindən biri hesab olunurdu. Atlantik okeanının Mayami, Bermud adaları və Puerto-Riko arasında qalan bu sahəsində onlarca gəmi və təyyarənin izsiz-tozsuz yoxa çıxması müxtəlif əfsanələrin yaranmasına zəmin yaratmışdı. Lakin müasir okeanologiya, meteorologiya və dəniz geologiyası sahəsində çalışan alimlərin apardıqları son tədqiqatlar bu fantastik fərziyyələri birdəfəlik alt-üst edərək baş verənlərin tamamilə təbii və elmi izahını ortaya qoyur.Citypost.az xəbər verir ki, gəmilərin qəfil okeanın dibinə batmasının arxasında duran ən vacib elmi faktorlardan biri dəniz dibindəki metan hidrat yataqları və bu qazın anidən püskürməsidir. Okean qatının altında...
04 Avqust 2026, 20:22
Yer kürəsinin "ağciyərləri" Amazon deyilmiş: Oksigenimizin 50%-dən çoxunu istehsal edən gizli mənbə
İllərdir məktəb dərsliklərindən və populyar elmi verilişlərdən eşitdiyimiz "Amazon meşələri dünyamızın ağciyərləridir" fikri, demək olar ki, hər birimizin mənimsədiyi ən böyük coğrafi təsəvvürlərdən biridir. Nəhəng tropik meşələrin planet üçün həyati əhəmiyyət daşıdığı inkarolunmaz fakt olsa da, okeanoloqların və dəniz biologiyası mütəxəssislərinin elmi tədqiqatları bu məşhur iddianın əslində bir mif olduğunu ortaya qoyur. Planetimizdə tənəffüs etdiyimiz havanın böyük hissəsi quru meşələrində deyil, okeanların dərinliklərində yerləşən gizli bir mənbədən — mikroskopik dəniz canlılarından gəlir.Citypost.az xəbər verir ki, elmi hesablamalara əsasən, bəşəriyyətin tənəffüs etdiyi oksigenin təxminən 50-80 faizi okeanlarda yaşayan mikroskopik fitoplanktonlar, yəni dəniz yosunları və siyanobakteriyalar tərəfindən istehsal olunur. Görünməyən bu zərrəcik...
04 Avqust 2026, 20:01
Niyə təyyarədə pəncərə pərdələri enişdə açılmalıdır? – Aviasiya təhlükəsizliyinin sirri
Təyyarə ilə səyahət edərkən uçuşun ən kritik mərhələləri olan qalxma və eniş zamanı stüardessaların sərnişinlərdən tələb etdiyi bir neçə dəyişməz qayda var: təhlükəsizlik kəmərlərini bağlamaq, kreslonun kürək hissəsini dik vəziyyətə gətirmək və pəncərə pərdələrini qaldırmaq. Bir çox sərnişin üçün pəncərə pərdələrinin açıq saxlanılması sadəcə mənzərəni izləmək və ya formal bir prosedura kimi görünə bilər. Lakin aviasiya təhlükəsizliyi qaydalarının pərdəarxasında duran bu tələbin kökləri birbaşa insan həyatının xilas edilməsinə və fövqəladə vəziyyətlərə hazırlığa söykənir.Citypost.az xəbər verir ki, aviasiya statistikasına və elmi tədqiqatlara əsasən, təyyarə qəzalarının və təhlükəli insidentlərin böyük əksəriyyəti məhz qalxma və eniş zamanı, yəni ilk 3 və son 8...
04 Avqust 2026, 17:29
Təzə yumurtanı bayatından necə ayırmalı? – Bir stəkan su ilə 5 saniyəlik test
Gündəlik qidalanmamızın ən vacib və zülalla zəngin məhsullarından biri olan yumurtanın təzəliyini müəyyən etmək sağlamlığımız üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Xüsusilə marketlərdən alınan və ya soyuducuda uzun müddət qalan yumurtaların xarab olub-olmadığını qabığını sındırmadan anlamaq bəzən çətin görünə bilər. Lakin qida təhlükəsizliyi mütəxəssislərinin və mətbəx ustalarının tez-tez müraciət etdiyi sadə bir fizika testi var. Cəmi bir stəkan su və 5 saniyə vaxt tələb edən bu test vasitəsilə yumurtanın təzəliyini tam dəqiqliklə təyin etmək mümkündür.Citypost.az xəbər verir ki, bu sadə sınağı həyata keçirmək üçün dərin bir qaba və ya stəkana soyuq su töküb yumurtanı ehtiyatla suyun içine buraxmaq kifayətdir. Əgər yumurta...
04 Avqust 2026, 16:58
